Nóng ẩm làm các quá trình diễn ra mạnh
Nền nhiệt và độ ẩm cao thúc đẩy phong hóa, làm vật chất trên bề mặt biến đổi. Ở vùng đá vôi, quá trình hòa tan góp phần tạo địa hình các-xtơ như hang động và các dạng địa hình liên quan.
Mưa nhiều trên địa hình đồi núi tạo điều kiện xâm thực mạnh. Bề mặt bị chia cắt, bào mòn; vào mùa mưa, sạt lở có thể diễn ra ở các sườn dốc có điều kiện phù hợp.
Xâm thực và bồi tụ có quan hệ
Vật liệu bị tách khỏi bề mặt rồi được nước vận chuyển xuống thấp. Ở những nơi dòng chảy giảm khả năng mang vật liệu, bồi tụ có thể xảy ra, góp phần hình thành và mở rộng đồng bằng hạ lưu.
Vì vậy, xâm thực mạnh ở đồi núi và bồi tụ ở đồng bằng có thể là các khâu liên quan trong cùng lưu vực. Không coi hai quá trình là luôn xảy ra ở hai nơi không liên hệ.
Không mở rộng ví dụ thành quy luật mọi nơi
SGK nêu những khu vực đồng bằng bồi tiến ra biển; điều này không có nghĩa mọi đoạn bờ biển đều đang tiến. Một nơi có thể chịu xói lở do điều kiện động lực và nguồn bùn cát khác nhau.
Tương tự, không quy mọi sạt lở chỉ về khí hậu. Cần xét độ dốc, vật liệu, thảm phủ và hoạt động sử dụng đất khi giải thích một trường hợp cụ thể.
Bài luyện
Cặp quá trình nào có thể liên hệ từ miền núi xuống hạ lưu?
Không có quan hệ tự động như vậy.
Chuỗi đang xét là vận chuyển vật liệu từ vùng xâm thực tới nơi bồi tụ thấp hơn.
Bồi tụ gắn vật liệu lắng đọng khi khả năng mang giảm trong điều kiện phù hợp.
Đúng. Vật liệu bị xâm thực được nước mang đi và có thể bồi tụ nơi dòng chảy giảm khả năng vận chuyển.
Lời giải
Vật liệu bị xâm thực được nước mang đi và có thể bồi tụ nơi dòng chảy giảm khả năng vận chuyển.
Bài luyện
Dạng địa hình nào liên quan quá trình hòa tan ở vùng đá vôi?
Đây là tác động xâm thực/rửa trôi, không phải dạng hang động các-xtơ.
Bãi bồi gắn lắng đọng vật liệu, khác địa hình hòa tan đá vôi.
Đúng. Hòa tan đá vôi góp phần tạo địa hình các-xtơ, trong đó có hang động; cần đúng loại vật chất và quá trình.
Đây là dạng gắn bồi tụ, khác hang động do hòa tan đá vôi.
Lời giải
Hòa tan đá vôi góp phần tạo địa hình các-xtơ, trong đó có hang động; cần đúng loại vật chất và quá trình.
Bài luyện
Từ một ví dụ bồi tiến ở đồng bằng, kết luận nào đủ giới hạn?
Trong một đồng bằng vẫn có khác biệt động lực và nguồn bùn cát.
Đúng. Một ví dụ phản ánh điều kiện khu vực; nhận xét toàn bờ biển cần dữ liệu rộng hơn và xét cả xói lở.
Đã mở rộng quá phạm vi của ví dụ.
Trái với chính ví dụ được nêu.
Lời giải
Một ví dụ phản ánh điều kiện khu vực; nhận xét toàn bờ biển cần dữ liệu rộng hơn và xét cả xói lở.
Bài luyện
Để giải thích sạt lở ở một sườn dốc, nên xét gì ngoài mưa?
Đúng. Mưa có thể kích hoạt nhưng tác động phụ thuộc cấu trúc và sử dụng sườn; cần giải thích bằng nhiều điều kiện liên quan.
Vật liệu và cấu trúc sườn ảnh hưởng ổn định, không thể coi đồng nhất.
Thảm phủ và hoạt động sử dụng đất còn ảnh hưởng dòng chảy, ổn định sườn.
Kinh độ không thay các điều kiện trực tiếp của sườn dốc.
Lời giải
Mưa có thể kích hoạt nhưng tác động phụ thuộc cấu trúc và sử dụng sườn; cần giải thích bằng nhiều điều kiện liên quan.
Đang học