Các nguồn nước chịu áp lực khác nhau
Một số đoạn sông, kênh, rạch ô nhiễm do nước thải đô thị, khu công nghiệp và làng nghề chưa xử lí triệt để. Biển ven bờ chịu tác động của nước thải và rác nhựa từ đô thị ven biển, khu du lịch.
SGK còn nêu nước ngầm ở nhiều nơi nhiễm mặn liên quan khai thác quá mức, cùng tác động của hóa chất bảo vệ thực vật tồn lưu lên đất và nước ngầm. Cần nêu nguồn nước và dạng vấn đề cụ thể.
Từ nguồn thải tới môi trường nhận
Nước thải đưa chất ô nhiễm vào nơi tiếp nhận; rác nhựa tạo áp lực với biển và sinh vật. Khai thác nước quá mức và hóa chất tồn lưu là các cơ chế khác, cần giải pháp tương ứng.
Thiên tai và biến đổi khí hậu có thể làm ô nhiễm gia tăng, nhưng không vì vậy bỏ qua trách nhiệm kiểm soát chất thải. Cũng không gọi mọi trường hợp nước thiếu hoặc mặn là do duy nhất một nguyên nhân.
Giải quyết nguồn gây tác động
Thu gom, xử lí nước thải phù hợp; giảm rác nhựa, quản lí chất thải và sử dụng hóa chất hợp lí là những hướng tác động vào nguồn ô nhiễm. Quản lí khai thác nước còn cần đi cùng bảo vệ nguồn.
Khi chứng minh vấn đề địa phương, dùng thông tin rõ thời gian, địa điểm và nguồn. Màu hay mùi bất thường là quan sát cần ghi nhận, chưa đủ xác định chính xác thành phần, nồng độ hoặc nguồn gây ra.
Bài luyện
Cặp nguồn–môi trường nào phù hợp SGK?
Nước thải có thể đưa chất ô nhiễm vào nơi tiếp nhận.
Rác nhựa là áp lực môi trường biển.
SGK nêu tác động tới đất và nước ngầm.
Đúng. Cần nối hoạt động phát sinh với đường đưa chất thải vào nguồn nước và phạm vi tiếp nhận.
Lời giải
Cần nối hoạt động phát sinh với đường đưa chất thải vào nguồn nước và phạm vi tiếp nhận.
Bài luyện
Nếu vấn đề là nước thải làng nghề chưa xử lí, hướng giải pháp trực tiếp là gì?
Có thể có ích khác nhưng chưa trực tiếp giải quyết nguyên nhân.
Chỉ chuyển tác động, không xử lí nguồn.
Đúng. Giải pháp cần tác động vào nguồn và quá trình phát sinh, thay vì chỉ di chuyển hoặc xử lí biểu hiện bên ngoài.
Chưa giải quyết nguồn ô nhiễm đang phát sinh.
Lời giải
Giải pháp cần tác động vào nguồn và quá trình phát sinh, thay vì chỉ di chuyển hoặc xử lí biểu hiện bên ngoài.
Bài luyện
Quan sát màu nước bất thường đủ để kết luận điều gì?
Vượt phạm vi quan sát.
Đúng. Ghi nhận hiện tượng cần đúng địa điểm và thời điểm; kết luận nguyên nhân, nồng độ cần bằng chứng bổ sung.
Màu nước không thay phép phân tích chất lượng.
Cần bằng chứng để xác định nguồn gây tác động.
Lời giải
Ghi nhận hiện tượng cần đúng địa điểm và thời điểm; kết luận nguyên nhân, nồng độ cần bằng chứng bổ sung.
Bài luyện
Vì sao giải pháp ô nhiễm nước không chỉ là ứng phó khí hậu?
Đúng. Khí hậu là một yếu tố; giải pháp còn phải kiểm soát các áp lực do hoạt động con người.
Không có cơ chế bảo đảm như vậy.
Nguồn và cơ chế có thể khác nhau.
Pha loãng không thay thu gom và xử lí phù hợp.
Lời giải
Khí hậu là một yếu tố; giải pháp còn phải kiểm soát các áp lực do hoạt động con người.
Đang học