Vì sao dùng cột và đường?
Nhiệm vụ ở SGK tr.140 yêu cầu thể hiện lượng gỗ khai thác và tỉ lệ so với cả nước giai đoạn 2010–2024. Hai dãy có hai đơn vị: nghìn m³ và%. Biểu đồ kết hợp cột–đường phù hợp: cột cho lượng, đường cho tỉ lệ, mỗi dãy đọc trên trục riêng.
Hình minh họa trong bài dùng dữ liệu bảng 28.3: gỗ 1821,3; 3788,7; 6459,7; 8190,9 nghìn m³; tỉ lệ 30,0; 32,2; 37,6; 34,2%. Tự đối chiếu từng cặp với năm 2010, 2015, 2020, 2024.
Các bước tự dựng
Kẻ trục thời gian và hai trục tung. Ghi đơn vị nghìn m³ bên trái,% bên phải; chọn thang đều trên từng trục, có thể dùng 0–10000 và 0–50 như hình. Đặt năm theo khoảng 5–5–4, nghĩa khoảng 2020–2024 bằng 4/5 hai khoảng trước nếu cùng tỉ lệ thời gian.
Dựng các cột có cùng bề rộng theo trục lượng gỗ; đặt điểm tỉ lệ theo trục% rồi nối đường. Thêm tên biểu đồ, chú giải, giá trị khi cần và nguồn. Không đọc điểm đường theo trục nghìn m³ hoặc xem điểm đường cao hơn cột là tỉ lệ lớn hơn lượng gỗ.
Nhận xét và hoàn thiện sản phẩm
Ghi lượng tăng qua bốn mốc, dẫn đầu–cuối và một chênh lệch đúng đơn vị. Nêu tỉ lệ tăng đến 2020 rồi giảm, song 2024 vẫn cao hơn 2010. Giải thích về quan hệ tử số–mẫu số ở mức bảng cho phép, không suy diện tích rừng từ lượng gỗ.
Tự vẽ trên giấy hoặc công cụ phù hợp, đối chiếu từng năm, thang đo, nhãn và nhận xét; trình bày và sửa sau góp ý. Cần có biểu đồ và phần nhận xét tự làm; chọn đúng câu luyện không thay sản phẩm này.
Bài luyện
Cách ghép biểu đồ nào phù hợp với nhiệm vụ?
Hai dãy khác đơn vị, không là cơ cấu chung.
Tự đồng nhất hai đơn vị không có căn cứ.
Thiếu tỉ lệ so với cả nước.
Đúng. Biểu đồ kết hợp giúp thể hiện biến động hai dãy khác đơn vị trên cùng mốc năm.
Lời giải
Biểu đồ kết hợp giúp thể hiện biến động hai dãy khác đơn vị trên cùng mốc năm.
Bài luyện
Nếu cùng tỉ lệ thời gian, đoạn 2020–2024 dài thế nào so với 2015–2020?
Đã đảo quan hệ 4 năm và 5 năm.
Độ dài thời gian không phụ thuộc chiều tăng, giảm số liệu.
Đúng. Tỉ lệ độ dài trên trục thời gian theo số năm, không theo giá trị của dãy.
Khoảng năm lần lượt là 4 và 5.
Lời giải
Tỉ lệ độ dài trên trục thời gian theo số năm, không theo giá trị của dãy.
Bài luyện
Điểm tỉ lệ năm 2020 phải được đặt theo giá trị nào?
34,2% thuộc 2024 và không phải mức cao nhất.
Đúng. Ghép đúng năm, dãy và trục của giá trị.
6459,7 là lượng gỗ nghìn m³.
Sai đơn vị và trục đọc.
Lời giải
Ghép đúng năm, dãy và trục của giá trị.
Bài luyện
Sản phẩm nào thể hiện đã thực hiện đầy đủ bài tập?
Đúng. Phải có sản phẩm thực hành, kiểm kĩ thuật và lí giải dựa trên số liệu.
Chưa có thao tác vẽ hoặc nhận xét.
Thiếu nội dung thể hiện của hai dãy.
Chưa đọc đủ biến động tỉ lệ.
Lời giải
Phải có sản phẩm thực hành, kiểm kĩ thuật và lí giải dựa trên số liệu.
Đang học