Từ vị trí nội chí tuyến tới nền nhiệt
Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc, có góc nhập xạ lớn và nhận nhiều bức xạ mặt trời. Cán cân bức xạ dương; nền nhiệt nhìn chung cao.
SGK nêu nhiệt độ trung bình năm trên 20°C, trừ vùng núi cao; tổng số giờ nắng năm khoảng 1400–3000 giờ tùy nơi. Đây là đặc điểm khái quát, không có nghĩa nhiệt độ mọi thời điểm, mọi nơi đều trên 20°C.
Nền nhiệt chung vẫn có phân hóa
Nhiệt độ thay đổi theo vĩ độ, độ cao, hoạt động gió mùa và các điều kiện địa phương. Vùng núi cao có thể có nhiệt độ trung bình năm thấp hơn 20°C dù vẫn thuộc lãnh thổ trong vùng nội chí tuyến.
Ví dụ bảng 2.1 ghi Lạng Sơn 21,3°C và Cà Mau 27,1°C. Chênh lệch là 27,1−21,3=5,8°C. Hai số mô tả nhiệt độ trung bình năm của hai trạm theo nguồn bảng, không phải chênh lệch nhiệt độ từng ngày.
Đọc đúng đại lượng
Nhiệt độ trung bình năm có đơn vị°C; tổng số giờ nắng năm có đơn vị giờ. Hai chỉ tiêu có liên quan đến điều kiện khí hậu nhưng không thay thế cho nhau.
Khi nhận xét nền nhiệt, dùng nhiệt độ và điều kiện vị trí; khi nhận xét thời gian có nắng, dùng số giờ nắng. Không cộng một số°C với một số giờ để tạo chỉ tiêu “nhiệt tổng hợp”.
Bài luyện
Nguyên nhân vị trí nào gắn với lượng bức xạ lớn?
Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến, không phải hoàn toàn ôn đới.
Nhiệt độ thực tế phân hóa theo độ cao.
Nhận xét này trái vị trí của Việt Nam.
Đúng. Vị trí nội chí tuyến gắn góc nhập xạ lớn và lượng bức xạ nhận được nhiều, tạo cơ sở nền nhiệt cao.
Lời giải
Vị trí nội chí tuyến gắn góc nhập xạ lớn và lượng bức xạ nhận được nhiều, tạo cơ sở nền nhiệt cao.
Bài luyện
Cách hiểu nào đúng với nhiệt độ trung bình năm trên 20°C trong SGK?
Độ cao làm nhiệt độ phân hóa.
Đặc điểm trung bình năm không loại trừ mùa lạnh.
Đúng. Phải giữ “trung bình năm” và ngoại lệ núi cao; không chuyển thành giới hạn nhiệt độ của mọi ngày.
Trung bình năm không đồng nghĩa nhiệt độ mỗi ngày.
Lời giải
Phải giữ “trung bình năm” và ngoại lệ núi cao; không chuyển thành giới hạn nhiệt độ của mọi ngày.
Bài luyện
Chênh lệch 27,1°C và 21,3°C bằng bao nhiêu?
27,1−21,3=5,8, không phải 0,58.
Đúng. Lấy giá trị lớn trừ nhỏ: 27,1−21,3=5,8°C; kết quả là chênh lệch nhiệt độ trung bình năm của hai trạm.
Đây là tổng, không phải chênh lệch.
Phép trừ nhiệt độ giữ đơn vị°C.
Lời giải
Lấy giá trị lớn trừ nhỏ: 27,1−21,3=5,8°C; kết quả là chênh lệch nhiệt độ trung bình năm của hai trạm.
Bài luyện
Vì sao không cộng nhiệt độ trung bình năm với tổng giờ nắng?
Đúng. Phép cộng cần đại lượng tương thích;°C và giờ không cộng trực tiếp thành một chỉ tiêu có ý nghĩa.
Chúng không cùng đại lượng và không có lí do luôn bằng nhau.
Số giờ nắng vẫn là thông tin khí hậu.
Cùng là chỉ tiêu khí hậu không làm hai đơn vị có thể thay trực tiếp cho nhau.
Lời giải
Phép cộng cần đại lượng tương thích;°C và giờ không cộng trực tiếp thành một chỉ tiêu có ý nghĩa.
Đang học