Diện tích và sản lượng có thể biến động khác nhau
SGK dùng biểu đồ kết hợp với hai trục; hình dưới tách thành hai khung để đọc từng chỉ tiêu. Cột diện tích của SGK dùng nghìn ha, đường sản lượng dùng triệu tấn. Không so độ cao của hai chỉ tiêu như cùng một đơn vị.
Giữa 2010 và 2024, diện tích lúa giảm nhưng sản lượng tăng. Các mốc trung gian cho thấy biến động, không gọi diện tích giảm hoặc sản lượng tăng liên tục.
Bốn mốc theo số liệu trong hình 12.2
Nguồn: hình 12.2, SGK trang 54.
Diện tích tính bằng nghìn ha; sản lượng tính bằng triệu tấn.
| Năm | Diện tích | Sản lượng |
|---|---|---|
| 2010 | 7 489,4 | 40,0 |
| 2015 | 7 828,0 | 45,1 |
| 2020 | 7 278,9 | 42,8 |
| 2024 | 7 127,1 | 43,5 |
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lương thực lớn nhất; Đồng bằng sông Hồng thứ hai theo SGK. Phân bố cần được đọc cùng bản đồ và điều kiện canh tác.
Tính năng suất sau khi đổi đơn vị
Năng suất=tổng sản lượng÷diện tích. Khi dùng số theo triệu tấn và nghìn ha, năng suất(tấn/ha)=số triệu tấn÷số nghìn ha×1 000. Sang tạ/ha nhân tiếp 10.
Năm 2024:43,5÷7 127,1×10 000≈61,0 tạ/ha; năm 2010 khoảng 53,4 tạ/ha từ các số đã làm tròn. Công nghệ, giống và kĩ thuật góp phần nâng năng suất, giúp sản lượng tăng giữa hai đầu mốc dù diện tích giảm. Không quy mọi biến động một năm về riêng một nhân tố.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về lúa giữa 2010 và 2024?
Sản lượng 40,0 tăng lên 43,5 triệu tấn.
Sau 2015 diện tích giảm.
2015–2020 sản lượng giảm 45,1 xuống 42,8.
Đúng. So hai đầu:7 489,4→7 127,1 nghìn ha và 40,0→43,5 triệu tấn; không bỏ qua biến động trung gian.
Lời giải
So hai đầu:7 489,4→7 127,1 nghìn ha và 40,0→43,5 triệu tấn; không bỏ qua biến động trung gian.
Bài luyện
Kết quả năng suất 2024 từ dữ liệu đã làm tròn gần nhất là gì?
Chưa đổi triệu tấn/nghìn ha và chưa đổi tấn sang tạ.
Thừa một hệ số 10 trong đổi đơn vị.
Đúng. 43,5÷7 127,1×1 000≈6,103 tấn/ha; nhân 10≈61,0 tạ/ha.
Đã tính tấn/ha nhưng gắn nhãn tạ/ha.
Lời giải
43,5÷7 127,1×1 000≈6,103 tấn/ha; nhân 10≈61,0 tạ/ha.
Bài luyện
Vì sao diện tích giảm vẫn có thể đi cùng sản lượng tăng?
Năng suất có thể thay đổi.
Đúng. Công nghệ, giống và tổ chức sản xuất có thể nâng năng suất; cần số liệu để đánh giá mức biến động.
Quan hệ là sản lượng=diện tích×năng suất khi đơn vị tương thích.
Không thể đổi diện tích thành khối lượng bằng nhãn.
Lời giải
Công nghệ, giống và tổ chức sản xuất có thể nâng năng suất; cần số liệu để đánh giá mức biến động.
Bài luyện
Khi đọc biểu đồ kết hợp của SGK, cần chú ý gì?
Đúng. Biểu đồ có diện tích và sản lượng, cần đọc đúng hai trục riêng.
Hai trục có đơn vị và thang khác nhau.
Không đủ xác định đối tượng hoặc thời điểm.
Phải theo chú giải cụ thể của hình.
Lời giải
Biểu đồ có diện tích và sản lượng, cần đọc đúng hai trục riêng.
Đang học