Hướng núi và khác biệt Đông–Tây của khí hậu

Dãy Hoàng Liên Sơn hạn chế sự xâm nhập trực tiếp của gió mùa Đông Bắc vào khu vực Tây Bắc. Vì thế mùa đông ở Tây Bắc nhìn chung ấm và ngắn hơn Đông Bắc trong khung so sánh của SGK. So sánh này vẫn cần chú ý độ cao: núi cao Tây Bắc có khí hậu rất lạnh. Không suy “Tây Bắc ấm hơn” thành mọi đỉnh núi Tây Bắc đều ấm hơn mọi nơi thấp của Đông Bắc.

Đông Trường Sơn đón gió từ biển vào trong thu–đông nên có mùa mưa nổi bật khi Tây Nguyên đang là mùa khô. Khi Tây Nguyên vào mùa mưa do gió Tây Nam, nhiều nơi phía Đông Trường Sơn chịu gió phơn khô nóng. Tác động đón/khuất gió thay đổi cùng luồng gió theo mùa. Vì vậy không gán một sườn là luôn mưa hoặc luôn khô trong cả năm.

Để giải thích một trường hợp, xác định mùa và nguồn gió, hướng di chuyển so với dãy núi, sau đó nêu kết quả mưa hoặc khô nóng. Mở bản đồ để kiểm hướng núi và vị trí hai phía. Ví dụ: luồng ẩm Tây Nam → nâng lên ở phía đón gió → gây mưa; sau khi vượt núi và hạ xuống phía khuất gió có thể trở nên khô nóng. Đây là quan hệ nguyên lí, không thay số liệu thời tiết mỗi ngày.