Địa hình và sự khác nhau của mùa mưa, mùa khô

Ở phía đón gió, không khí ẩm bị nâng lên, lạnh đi và có điều kiện gây mưa. Khi vượt núi rồi hạ xuống phía khuất gió, không khí có thể ấm lên và khô hơn. Đây là sơ đồ nguyên lí giúp hiểu gió phơn. Không phải mọi sườn núi lúc nào cũng có cùng tác động. Cần biết luồng gió, hướng sườn và thời gian đang xét.

Miền Bắc có mùa đông lạnh, ít mưa và mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều, xen giữa là thời kì chuyển tiếp. Miền Nam có mùa mưa và mùa khô rõ hơn theo nhịp gió mùa. SGK nhấn mạnh sự đối lập mùa mưa/mùa khô giữa Tây Nguyên với đồng bằng ven biển Trung Bộ. Vì vậy không dùng một lịch mưa chung cho mọi địa điểm chỉ vì đều thuộc Việt Nam.

Ví dụ muốn giải thích mưa ven biển Trung Bộ trong thời kì gió đông bắc, cần xét không khí qua biển và sườn đón gió. Với Tây Nguyên/Nam Bộ trong cùng thời kì, cần xét điều kiện tạo mùa khô. Mô tả khí hậu bằng đủ nơi và mùa giúp phân tích sản xuất, sinh hoạt phù hợp hơn. Lịch gió mùa khái quát không thay bản tin dự báo thời tiết cho một ngày cụ thể.