Khai thác và nuôi trồng qua bốn mốc
Nguồn: hình 31.3, SGK tr. 159; đơn vị nghìn tấn.
| Năm | Khai thác | Nuôi trồng |
|---|---|---|
|2010|1010,7|1935,2|
|2015|1285,5|2441,7|
|2020|1503,4|3258,7|
|2024|1310,2|4041,6|
Khai thác tăng tới 2020 rồi giảm; năm 2024 vẫn cao hơn 2010. Nuôi trồng tăng qua mọi mốc, có sản lượng lớn hơn khai thác ở cả bốn năm. Hình minh họa dùng chung thang đo, nhưng các hàng chỉ là mốc so sánh.
Tính tổng và tỉ lệ nội vùng
Tổng thủy sản năm 2024 là $1310{,}2+4041{,}6 = 5351{,}8$ nghìn tấn. Tỉ lệ khai thác trong tổng vùng là $\frac{1310{,}2}{5351{,}8}\times 100\approx 24{,}5\%$. Phần nuôi trồng trong cùng tổng khoảng 75,5%.
Phép tính này dùng hai bộ phận cùng năm, cùng đơn vị, cùng phạm vi. Không lấy 34,1% khai thác cả nước để trừ khỏi 100% rồi gọi phần còn lại là nuôi trồng của vùng.
Nhận xét có giới hạn
Từ 2020 đến 2024 khai thác giảm 193,2 nghìn tấn; nuôi trồng tăng 782,9 nghìn tấn. Tổng sản lượng vì vậy vẫn tăng 589,7 nghìn tấn giữa hai mốc. Không suy mọi bộ phận tăng từ việc tổng tăng.
Tự viết nhận xét cho từng bộ phận và tổng, nêu một phép tính cùng đơn vị. Giải thích dựa vào điều kiện phát triển, công nghệ và tổ chức đã học; biểu đồ riêng chưa chỉ ra đầy đủ nguyên nhân từng biến động.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về khai thác?
Đã bỏ đoạn giảm sau 2020.
2015 và 2020 cao hơn các mốc trước.
Các mức nuôi trồng đều lớn hơn.
Đúng. Đọc từng đoạn và đầu–cuối: 1010,7→1285,5→1503,4→1310,2 nghìn tấn.
Lời giải
Đọc từng đoạn và đầu–cuối: 1010,7→1285,5→1503,4→1310,2 nghìn tấn.
Bài luyện
Tổng sản lượng thủy sản năm 2024 là bao nhiêu?
Đây mới là khai thác.
Sai đơn vị gấp 1000 lần.
Đúng. Cộng hai bộ phận cùng phạm vi: 1310,2+4041,6 = 5351,8 nghìn tấn.
Đây mới là nuôi trồng.
Lời giải
Cộng hai bộ phận cùng phạm vi: 1310,2+4041,6 = 5351,8 nghìn tấn.
Bài luyện
Công thức nào tính đúng tỉ lệ khai thác trong tổng vùng năm 2024?
Đây là tỉ lệ nuôi trồng.
Đúng. Tử số là bộ phận khai thác; mẫu số là tổng hai bộ phận cùng năm, đơn vị và vùng.
Đây là so khai thác với nuôi trồng, không phải với tổng.
34,1% có mẫu số khai thác quốc gia, khác tổng vùng.
Lời giải
Tử số là bộ phận khai thác; mẫu số là tổng hai bộ phận cùng năm, đơn vị và vùng.
Bài luyện
Vì sao tổng 2020–2024 vẫn tăng dù khai thác giảm?
Đúng. Tác động hai bộ phận có chiều ngược nhau; chênh ròng là 782,9−193,2 = 589,7 nghìn tấn.
Không đúng dãy số khai thác.
Hai năm phải giữ cùng định nghĩa tổng.
Đổi đơn vị không làm thay đổi lượng thực.
Lời giải
Tác động hai bộ phận có chiều ngược nhau; chênh ròng là 782,9−193,2 = 589,7 nghìn tấn.
Đang học