Thực hành: lập sơ đồ hai mặt tác động làng nghề

Ở giữa ghi “một làng nghề cụ thể” hoặc “làng nghề nói chung theo SGK”. Tạo bốn nhánh: kinh tế tích cực, kinh tế–xã hội tiêu cực, tài nguyên tích cực, môi trường tiêu cực. Mỗi nhánh ít nhất một quan hệ nhân–quả: hoạt động → tác động → người hoặc tài nguyên chịu ảnh hưởng. Với làng cụ thể, chỉ đánh dấu điều đã có chứng cứ là hiện trạng; phần chưa kiểm ghi “nguy cơ”. Không tự thêm số liệu.

Chế biến thực phẩm → thêm việc làm → thu nhập có thể tăng; cùng hoạt động đó → nước thải hữu cơ nếu không xử lí → chất lượng nước có thể giảm. Hai mũi tên không mâu thuẫn; chúng chỉ hai mặt cần quản lí. Đây là ví dụ nguyên lí, không cáo buộc một địa phương thật.

Sau khi vẽ, đọc lại từng mũi tên thành câu có nghĩa. Ghi nguồn dưới sơ đồ, năm nếu dùng số, chỗ nào chưa có chứng cứ và một giải pháp tương ứng. Sản phẩm là sơ đồ do người học tự làm; trả lời câu luyện chỉ kiểm cách làm, không thay sơ đồ.