Sơ đồ khái quát quá trình hình thành làng nghề

Hình 3.2 SGK tr. 44 mô tả: hộ nông nghiệp → hộ nông nghiệp kết hợp nghề phụ → hộ chuyên nghề → phường nghề → làng nghề, xã nghề. Nó giải thích sự phát triển chuyên môn hóa và liên kết khi sản phẩm có thị trường. “Phường nghề” trong sơ đồ là hình thức liên kết người làm nghề, không mặc định là đơn vị hành chính phường hiện nay. Sơ đồ có tính khái quát; một làng cụ thể có thể xuất hiện theo đường khác hoặc có các nấc chồng lấn.

Kĩ năng được tích lũy, nguyên liệu có thể khai thác, nhu cầu hàng hóa tăng, giao thông và trao đổi mở rộng. Hộ chuyên nghề có thể hợp tác để mua nguyên liệu, thống nhất chất lượng và bán hàng. Phát triển còn phụ thuộc biến động thị trường, chính sách, tài nguyên và khả năng bảo vệ môi trường; không chỉ do một nguyên nhân.

Khi thấy mũi tên từ nghề phụ đến chuyên nghề, hãy giải thích sự thay đổi tỉ trọng thời gian, thu nhập và tay nghề của hộ. Đừng đọc mũi tên như thời hạn pháp lí hoặc số năm bắt buộc. Dùng tư liệu địa phương mới xác định được lịch sử thật.