Dùng đúng bảng, năm và phạm vi
Dữ liệu từ bảng 12.3, đơn vị tỉ USD; chỉ tiêu gồm hàng hóa và dịch vụ:
| Năm | Xuất khẩu | Nhập khẩu |
|---|---:|---:|
| 2010 | 1 244,9 | 1 119,4 |
| 2015 | 1 506,0 | 1 381,5 |
| 2020 | 1 676,3 | 1 526,6 |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, tr.59; Ngân hàng Thế giới, 2022. Ba mốc là 2010, 2015, 2020. Trước khi vẽ, chép bảng, kiểm từng số và ghi phạm vi Đông Nam Á; không thay bằng bảng riêng một quốc gia hoặc bảng chỉ hàng hóa.
Bài luyện
Tên biểu đồ nào phù hợp dữ liệu?
Đã đổi chỉ tiêu, đơn vị và mốc đầu.
Không đúng hai dãy và phạm vi khu vực.
Đây là dữ liệu trao đổi, không phải bảng du lịch hiện tại.
Đúng. Có chỉ tiêu, phạm vi, giai đoạn.
Lời giải
Tên cần phản ánh hai dãy trị giá xuất–nhập, cả hàng hóa và dịch vụ, phạm vi Đông Nam Á, giai đoạn 2010–2020. Không đổi đại lượng tiền thành sản lượng vật chất.
Tự vẽ biểu đồ cột ghép
Chọn trục tung tỉ USD bắt đầu từ 0, thang đo chứa mức lớn nhất 1 676,3. Trục hoành có ba năm cách nhau đều 5 năm. Mỗi năm vẽ hai cột xuất, nhập trên cùng thang; giữ màu và thứ tự nhất quán, có chú giải, tên và nguồn.
Tự vẽ trên giấy hoặc công cụ số rồi đối chiếu hình trong bài. Kiểm vị trí năm, độ cao cột, cặp số cùng năm và đơn vị. Không dùng hai trục khác thang để so hai dãy cùng đơn vị, vì có thể tạo ấn tượng sai về chênh lệch.
Bài luyện
Thiết kế nào phù hợp để so xuất và nhập?
Phải giữ năm dữ liệu gốc.
Tổng khác cán cân và mất thông tin hai dãy.
Đúng. Có cùng cơ sở so độ cao.
Có thể làm sai ấn tượng chênh lệch.
Lời giải
Cột ghép cùng thang cho phép so hai trị giá theo từng năm. Cán cân dùng hiệu, tổng trị giá dùng cộng; không thể đổi nghĩa bằng tên biểu đồ.
Nhận xét có phép tính và giải thích
Xuất khẩu tăng 1 676,3 −1 244,9 =431,4 tỉ USD; nhập khẩu tăng 1 526,6 −1 119,4 =407,2 tỉ USD từ 2010 đến 2020. Ở ba mốc, xuất lớn hơn nhập. Cán cân 125,5; 124,5; 149,7 tỉ USD, nên không tăng đều.
Giải thích có thể liên hệ mở rộng sản xuất, nhu cầu, kết nối và hội nhập đã học; mức đóng góp của từng nguyên nhân cần tư liệu riêng. Bảng chỉ có ba mốc, không cho diễn biến từng năm hoặc chứng minh tất cả quốc gia đều xuất siêu. Sản phẩm cần biểu đồ tự vẽ và đoạn nhận xét–giải thích có nguồn.
Bài luyện
Mức tăng xuất khẩu 2010–2020 theo bảng là bao nhiêu?
Đó là tổng trị giá năm 2020.
Đúng. 1 676,3 −1 244,9 =431,4.
Đó là mức tăng nhập khẩu.
Đó là cán cân năm 2020.
Lời giải
Mức tăng của một dãy là số cuối trừ số đầu của chính dãy đó. Không lấy mức tăng nhập, cán cân hoặc tổng trị giá thay cho phần xuất khẩu tăng thêm.
Bài luyện
Kết luận nào đúng khi hoàn thiện nhận xét?
Đúng. Giữ cả diễn biến hai dãy và hiệu của chúng.
Thiếu số từng năm để kết luận như vậy.
Tổng không cho tình trạng từng thành viên.
Cần sản phẩm thực hành riêng.
Lời giải
Bằng chứng cho phép nhận xét ở ba mốc và tính các đại lượng tương ứng. Cần giữ giới hạn theo thời gian, phạm vi và sản phẩm thực hành; không mở rộng kết luận vượt dữ liệu.
Đang học