Chọn câu hỏi và bằng chứng
Chọn một câu hỏi: già hóa tác động thế nào đến nguồn lao động, hoặc đến nhu cầu y tế, chăm sóc? Dùng bảng 23.1 làm bằng chứng ban đầu; ghi rõ mốc 1950, 2000, 2020 và đơn vị %.
Có thể bổ sung tư liệu từ cơ quan thống kê hoặc tổ chức quốc tế. Mỗi thông tin cần có tên tài liệu, cơ quan, năm dữ liệu, phạm vi và liên kết; dữ liệu khác năm phải ghi riêng.
Bài luyện
Câu hỏi nào phù hợp phạm vi thực hành?
Đây là quy kết không có căn cứ.
Quan hệ bị khẳng định tuyệt đối, bỏ điều kiện khác.
Số đã quan sát không tự trở thành dự báo.
Đúng. Câu hỏi nên hướng tới một tác động cụ thể, có thể phân tích bằng số liệu và bối cảnh xã hội.
Lời giải
Câu hỏi nên hướng tới một tác động cụ thể, có thể phân tích bằng số liệu và bối cảnh xã hội.
Tính, nhận xét rồi giải thích
Ví dụ: từ 2000 đến 2020, nhóm từ 65 tuổi tăng 11,6 điểm phần trăm, trong khi nhóm 15–64 giảm 9,0 điểm phần trăm. Đây là thay đổi cơ cấu tuổi, chưa trực tiếp cho số người nghỉ việc hay số giường bệnh cần thêm.
Lập đoạn giải thích: thay đổi tuổi → thay đổi nhu cầu hoặc cung lao động → yêu cầu tổ chức. Nêu điều kiện về sức khỏe, kĩ năng, việc làm hoặc khả năng cung ứng dịch vụ để tránh kết luận một chiều.
Bài luyện
Kết luận nào có căn cứ từ hai tỉ lệ tuổi?
Tỉ trọng tuổi khác tình trạng việc làm.
29% chỉ là một phần dân số.
Đúng. Bảng tuổi cho căn cứ nhận xét cơ cấu; nhu cầu dịch vụ cụ thể còn cần quy mô, sức khỏe và năng lực cung ứng.
Không có phép đổi trực tiếp giữa hai đại lượng.
Lời giải
Bảng tuổi cho căn cứ nhận xét cơ cấu; nhu cầu dịch vụ cụ thể còn cần quy mô, sức khỏe và năng lực cung ứng.
Tự viết và trình bày
Viết bản phân tích gồm: câu hỏi; hai số liệu cùng nguồn, mốc; một phép so sánh; tác động có giải thích; một giới hạn kết luận; danh mục tài liệu. Có thể dùng biểu đồ cột chồng 100% của cơ cấu tuổi.
Trình bày kết quả, chỉ vào số liệu hoặc hình để bảo vệ nhận xét. Khi nhận câu hỏi, phân biệt điều bảng chứng minh với phần giải thích cần thêm tư liệu. Hoàn thiện bản viết sau trao đổi.
Bài luyện
Biểu đồ nào phù hợp so cơ cấu ba nhóm tuổi tại ba mốc?
Ba nhóm cùng năm mới cộng thành 100%.
Đúng. Cột chồng 100% giữ tổng từng năm và cho phép so tỉ trọng các nhóm, với chú giải nhất quán.
Mất cơ cấu từng năm và trộn các mốc.
Hai chỉ tiêu khác nội dung.
Lời giải
Cột chồng 100% giữ tổng từng năm và cho phép so tỉ trọng các nhóm, với chú giải nhất quán.
Bài luyện
Sản phẩm hoàn chỉnh cần có gì?
Đúng. Thực hành yêu cầu tạo và truyền đạt sản phẩm; câu luyện chỉ hỗ trợ kiểm cách đọc và lập luận.
Chưa tạo bản phân tích và trình bày.
Không đủ nguồn và bối cảnh để đánh giá.
Cần xét khác biệt điều kiện và giới hạn kết luận.
Lời giải
Thực hành yêu cầu tạo và truyền đạt sản phẩm; câu luyện chỉ hỗ trợ kiểm cách đọc và lập luận.
Đang học