Dữ liệu tốc độ tăng, không phải quy mô GDP
Bảng 16.3 SGK, đơn vị %:
| Năm | Tây Nam Á | Thế giới |
|---|---:|---:|
| 2010 | 6,0 | 4,5 |
| 2015 | 1,1 | 3,0 |
| 2019 | 1,8 | 2,6 |
| 2020 | −6,3 | −3,3 |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, tr.75; Ngân hàng Thế giới, 2022. Bài thực hành vẽ dãy Tây Nam Á. Các mốc là 2010, 2015, 2019, 2020, khoảng cách 5, 4, 1 năm.
Bài luyện
Tên và đơn vị biểu đồ nào đúng?
Đó là chỉ tiêu quy mô, không phải bảng này.
Đã đổi cả đối tượng và đơn vị.
Không phù hợp nội dung và các mốc nguồn.
Đúng. Giữ chỉ tiêu, phạm vi, giai đoạn.
Lời giải
Bảng đo tốc độ tăng GDP theo phần trăm. Cần đặt tên đúng dãy Tây Nam Á, các năm 2010–2020, không thay bằng GDP tổng hoặc sản lượng dầu.
Tự vẽ và giữ đường 0
Vẽ biểu đồ đường trên trục thời gian, trục tung % có cả phần dương và âm. Đặt các mốc đúng khoảng 5/4/1 năm; năm 2020 nằm dưới đường 0. Ghi tên, trục, đơn vị, năm, nguồn; chỉ cần một dãy Tây Nam Á theo yêu cầu.
Sau khi tự vẽ, đối chiếu hình trong bài, kiểm số −6,3 và khoảng 2019–2020 ngắn hơn các khoảng trước. Đường nối biểu hiện liên hệ giữa các điểm quan sát, không cho số chính xác của mọi năm không có trong bảng.
Bài luyện
Điểm −6,3% năm 2020 cần đặt thế nào?
Đây là tốc độ tăng, có thể âm dù quy mô GDP vẫn dương.
Đã đổi đại lượng và đơn vị.
Đúng. Vị trí phải phản ánh giá trị âm.
Bỏ dấu làm đổi ý nghĩa tăng, giảm.
Lời giải
Tốc độ tăng âm biểu thị sự thu hẹp theo chỉ tiêu tăng trưởng. Nó khác quy mô GDP âm; cần giữ dấu và đặt đúng dưới đường 0.
Nhận xét biến động, giải thích đúng mức
Tốc độ từ 6,0% xuống 1,1%, tăng lên 1,8% rồi giảm xuống −6,3% ở các mốc. Từ 2019 đến 2020 giảm 8,1 điểm phần trăm. Năm 2020 thấp hơn mức thế giới 3,0 điểm phần trăm, không có nghĩa GDP quy mô nhỏ hơn thế giới đúng 3%.
Giải thích có thể liên hệ cơ cấu, giá dầu, thị trường, điều kiện xã hội, quốc tế và dịch bệnh theo nguồn. Bảng chưa xác định mức đóng góp của từng nhân tố; muốn nói một nguyên nhân cụ thể chiếm bao nhiêu phải có tư liệu riêng. Sản phẩm gồm biểu đồ tự vẽ và đoạn nhận xét–giải thích có mốc.
Bài luyện
Tốc độ tăng GDP Tây Nam Á từ 1,8% xuống −6,3% thay đổi bao nhiêu?
Đã lẫn tốc độ tăng với quy mô.
Đúng. −6,3 −1,8 =−8,1.
Cần tính đúng hai giá trị có dấu.
Hiệu tốc độ dùng điểm phần trăm, không phải giá trị tiền.
Lời giải
Chênh lệch tốc độ =−6,3 −1,8 =−8,1 điểm phần trăm. Dấu âm của chênh cho biết giảm; không chuyển trực tiếp sang tỉ USD.
Bài luyện
Kết luận nào đúng với dữ liệu và yêu cầu thực hành?
Đúng. Giữ phạm vi bằng chứng và sản phẩm thực tế.
Bảng không cho từng năm và các mốc có mức khác nhau.
Xu hướng chưa tự xác định nguyên nhân và mức đóng góp.
Cần biểu đồ tự vẽ và đoạn phân tích.
Lời giải
Bảng cho các điểm quan sát và cho phép tính chênh lệch phù hợp. Biểu đồ, nhận xét và giải thích cần được tạo thực tế; quan hệ nguyên nhân đòi hỏi thông tin tương ứng.
Đang học