Ba nhóm tuổi tạo thành tổng dân số
Trích bảng 15.2 SGK, đơn vị %:
| Nhóm tuổi | 2000 | 2020 |
|---|---:|---:|
| Dưới 15 | 36,4 | 28,7 |
| 15–64 | 59,1 | 65,6 |
| Từ 65 | 4,5 | 5,7 |
Nguồn: SGK Địa lí 11, tr.71; Liên hợp quốc, 2022. Nhóm cuối là người từ 65 tuổi trở lên. Mỗi năm có tổng 100%; không cộng một nhóm qua hai năm để tạo một cơ cấu mới.
Bài luyện
Cách kiểm tổng cơ cấu nào đúng?
Hai năm không phải hai bộ phận cùng tổng.
Phải giữ đủ các nhóm trong tổng.
Khác đại lượng và đơn vị, không cộng như vậy.
Đúng. Các phần thuộc cùng một tổng dân số.
Lời giải
36,4 +59,1 +4,5 =100% và 28,7 +65,6 +5,7 =100%. Kiểm theo từng năm, giữ các nhóm không chồng lấn và đủ toàn bộ tổng.
Tự vẽ theo cùng cơ sở so sánh
Có thể vẽ hai thanh 100% có cùng chiều dài, chia đoạn theo tỉ trọng; hoặc hai biểu đồ tròn cùng kích thước nếu yêu cầu chỉ so cơ cấu. Giữ màu, thứ tự nhóm tuổi, chú giải, tên, năm và nguồn. Với hình tròn, góc mỗi phần =tỉ trọng ×3,6 độ.
Tự vẽ trên giấy hoặc công cụ số rồi đối chiếu hình của bài. Không tự thay kích thước bằng tổng dân nếu chưa đặt thêm yêu cầu biểu hiện quy mô và chưa có cách tính thích hợp; biểu đồ cơ cấu cần đọc trước hết theo tỉ lệ.
Bài luyện
Nếu vẽ hình tròn cho nhóm 15–64 tuổi năm 2020, góc xấp xỉ bao nhiêu?
360 độ là toàn bộ cơ cấu 100%.
Cần nhân với 3,6 độ cho mỗi phần trăm.
Đúng. 65,6 ×3,6 =236,16 độ, làm tròn một chữ số.
Đã dùng số phần trăm như số độ.
Lời giải
Một vòng tròn 360 độ tương ứng 100%. Nhóm 65,6% có góc 65,6/100 ×360 =236,16 độ, khoảng 236,2 độ.
Đọc chuyển dịch và giới hạn kết luận
Nhóm dưới 15 giảm 7,7 điểm phần trăm; nhóm 15–64 tăng 6,5; từ 65 tuổi trở lên tăng 1,2. Cơ cấu chuyển dịch tạo cơ hội nguồn nhân lực đồng thời đặt yêu cầu đào tạo, việc làm, chăm sóc và an sinh.
Nhóm 15–64 là tuổi thống kê, không phải toàn bộ lao động có việc làm. Tỉ trọng từ 65 tuổi tăng cũng không tự là tăng nguồn lao động đang làm việc. Viết nhận xét có ba thay đổi, một cơ hội, một yêu cầu và một giới hạn; hoàn thành bằng biểu đồ tự vẽ cùng đoạn viết.
Bài luyện
Nhóm 15–64 thay đổi thế nào từ 2000 đến 2020?
Đó là mức tăng của nhóm từ 65 tuổi.
Đúng. 65,6 −59,1 =6,5.
Tỉ trọng tuổi chưa cho số người hay trạng thái việc làm.
Đó là mức giảm của nhóm dưới 15.
Lời giải
Dùng đúng cặp tỉ trọng của nhóm 15–64: 65,6 −59,1 =6,5 điểm phần trăm. Muốn biết số lao động thực tế cần chỉ tiêu, quy mô và thông tin việc làm riêng.
Bài luyện
Nhận xét nào giữ đúng giới hạn bảng cơ cấu tuổi?
Đúng. Tuổi không tự là trạng thái lao động.
Bảng không có các thông tin này.
Đã lẫn tỉ trọng, phạm vi và chỉ tiêu việc làm.
Cần biểu đồ và nhận xét thực tế.
Lời giải
Cơ cấu tuổi cho điều kiện dân số, cần kết hợp nguồn nhân lực, đào tạo và việc làm để phân tích phát triển. Sản phẩm thực hành phải được tự tạo, không thay bằng kết quả câu luyện.
Đang học