Sông lớn và sự phân hóa theo lưu vực
Ô-ran-giơ và Lim-pô-pô là những sông lớn trong bài. Nhiều sông bắt nguồn từ cao nguyên nội địa và dãy Đrê-ken-béc rồi chảy về các đại dương. Đọc hình 30.1 để xác định riêng từng lưu vực, không gán mọi sông cùng một hướng chảy.
Nguồn cấp nước chủ yếu là mưa nên chế độ nước gắn mùa mưa. Nhiều sông ngắn, dốc; đặc điểm đoạn sông và chế độ nước ảnh hưởng khả năng sử dụng.
Bài luyện
Nguồn nước mưa có ý nghĩa gì với chế độ sông?
Lưu vực, mưa và địa hình khác nhau.
Mưa theo mùa có thể tạo biến động theo mùa.
Hướng chảy còn do địa hình và lưu vực.
Đúng. Sông nhận nước mưa nên lượng và thời gian mưa ảnh hưởng chế độ nước, với khác biệt giữa các lưu vực.
Lời giải
Sông nhận nước mưa nên lượng và thời gian mưa ảnh hưởng chế độ nước, với khác biệt giữa các lưu vực.
Giá trị không giống nhau theo hoạt động
Độ dốc và dòng chảy tạo tiềm năng thủy điện ở nơi phù hợp. Nước sông phục vụ sinh hoạt, canh tác và công nghiệp, trong đó có khai khoáng. Cần xem lưu lượng, mùa nước, địa hình và công trình khi đánh giá khả năng cấp nước.
Nhiều sông ít thuận cho giao thông do ngắn, dốc hoặc chế độ nước. Nhận xét khái quát này không chứng minh mọi đoạn đều tuyệt đối không thể sử dụng cho bất kì loại vận tải nào.
Bài luyện
Đánh giá thủy điện cần xem những điều kiện nào?
Không xác định tiềm năng công trình.
Mùa nước ảnh hưởng khả năng phát điện và điều tiết.
Đúng. Tiềm năng tự nhiên phải kết hợp điều kiện công trình và vận hành mới có thể sử dụng phù hợp.
Cần điều kiện kĩ thuật và thủy văn cụ thể.
Lời giải
Tiềm năng tự nhiên phải kết hợp điều kiện công trình và vận hành mới có thể sử dụng phù hợp.
Hồ và phối hợp nhu cầu
Nam Phi có ít hồ tự nhiên; nhiều hồ nhân tạo được xây để tưới tiêu, cấp nước và phát điện. Trên bản đồ có thể tìm các hồ Ga-ri-ép, Blô-em-hốp, Von rồi đọc vị trí của chúng trong mạng sông.
Một công trình có thể liên quan nhiều nhu cầu. Khi lập bảng tự nhiên–tác động, ghi điều kiện của sông, hồ, hoạt động được hỗ trợ và giới hạn; không coi toàn bộ trữ nước đều chỉ dùng cho một ngành.
Bài luyện
Hồ nhân tạo có thể hỗ trợ các nhu cầu nào trong bài?
Chức năng hồ không đồng nhất mạng đường.
Đúng. Hồ trữ, điều tiết nước có nhiều chức năng; cần phối hợp nhu cầu và giới hạn nguồn nước.
Không phải chức năng được nêu.
Hồ không cung cấp chỉ tiêu dân số.
Lời giải
Hồ trữ, điều tiết nước có nhiều chức năng; cần phối hợp nhu cầu và giới hạn nguồn nước.
Bài luyện
Nhận xét “nhiều sông ít thuận giao thông” nên được hiểu thế nào?
Đúng. Khả năng giao thông là một giá trị trong nhiều giá trị; không biến hạn chế phổ biến thành kết luận tuyệt đối.
Mở rộng quá mức nhận xét khái quát.
Bài nêu rõ nhiều sông và các sông lớn.
Còn cấp nước, thủy điện và các giá trị khác.
Lời giải
Khả năng giao thông là một giá trị trong nhiều giá trị; không biến hạn chế phổ biến thành kết luận tuyệt đối.
Đang học