GDP theo giá hiện hành
Bảng 16.1 SGK, đơn vị tỉ USD:
| Năm | GDP Tây Nam Á |
|---|---:|
| 2000 | 1 083,1 |
| 2010 | 3 260,9 |
| 2019 | 3 602,4 |
| 2020 | 3 184,2* |
Nguồn: SGK Địa lí 11 KNTT, tr.74; Ngân hàng Thế giới, 2022. **Dấu *: số năm 2020 không bao gồm Xi-ri.** Đây là GDP theo giá hiện hành, không tự là chỉ tiêu sản lượng thực hoặc thu nhập từng người.
Bài luyện
Chú thích quan trọng của số năm 2020 là gì?
Đã đảo ý nghĩa chú thích.
Bảng đo quy mô kinh tế bằng tỉ USD.
Chú thích chỉ rõ một khác biệt phạm vi.
Đúng. Phải giữ cùng con số khi sử dụng.
Lời giải
SGK ghi số GDP 2020 không bao gồm Xi-ri. Chú thích là một phần của dữ liệu, cần giữ khi trích, tính hoặc nhận xét.
Nêu diễn biến các số và giới hạn so sánh
Các số ở mốc 2000, 2010, 2019 tăng; số công bố cho 2020 thấp hơn 2019. Tuy nhiên, cần nhắc phạm vi 2020 không gồm Xi-ri, nên không coi hiệu hai tổng là một mức thay đổi trên lãnh thổ thống kê hoàn toàn không đổi.
Khoảng năm 2000–2010 là 10, 2010–2019 là 9, 2019–2020 là 1. Bảng không có số từng năm, nên không từ ba mốc đầu suy mọi năm bên trong đều tăng. Muốn phân tích tăng trưởng thực cần chỉ tiêu tăng trưởng phù hợp, không lấy chênh lệch USD giá hiện hành thay trực tiếp.
Bài luyện
Nhận xét nào phù hợp với bảng và chú thích?
Có khác biệt phạm vi và cơ sở giá hiện hành.
Bỏ chú thích không làm dữ liệu tương ứng.
Đúng. Có so số và giữ điều kiện thống kê.
Số cuối thấp hơn mốc 2019.
Lời giải
Đọc số cho thấy 3 184,2 thấp hơn 3 602,4. Để giải thích phải giữ chú thích Xi-ri và cơ sở giá hiện hành; không chuyển so sánh hai số thành kết luận tăng trưởng trên cùng phạm vi.
Đặt câu hỏi trước khi tính
Khi gặp một tổng khu vực, cần biết gồm những đối tượng nào, năm nào, chỉ tiêu và đơn vị gì. Nếu có nước thiếu dữ liệu hoặc phạm vi đổi, trình bày khác biệt, tìm bộ số tương ứng khi cần so sâu; không tự bổ sung số chưa có căn cứ.
Nguyên tắc này cũng áp dụng khi địa giới hành chính thay đổi: không lấy dân số một phạm vi chia diện tích phạm vi khác, không sửa tên vùng trong bảng cũ để coi số đã cập nhật.
Bài luyện
Muốn so sâu diễn biến trên cùng phạm vi cần làm gì?
Làm mất thông tin cần cho so sánh.
Đúng. Không ép sự tương ứng bằng đổi nhãn.
Không có căn cứ dữ liệu.
Tử số và mẫu số phải tương ứng.
Lời giải
So sánh cần cùng khái niệm và phạm vi hoặc một phương pháp đối chiếu có căn cứ. Khi chưa có, phải nêu giới hạn, không tự tạo số hoặc trộn mẫu số.
Bài luyện
GDP giá hiện hành bằng USD chưa trực tiếp cho biết điều gì?
Đúng. Cần chỉ tiêu có cơ sở đo phù hợp.
Đây là loại thông tin bảng cung cấp.
Có thể đọc số theo đúng mốc đó.
Đơn vị đã được nêu rõ.
Lời giải
GDP giá hiện hành là giá trị bằng tiền theo cơ sở của thời điểm. Tăng trưởng thực cần xử lí giá và phương pháp tương ứng; không suy ngay từ chênh lệch USD hiện hành.
Đang học