Đọc từng giai đoạn
Bảng 20.2 SGK, nguồn Ngân hàng Thế giới, 2022:
| Năm | Dân số (triệu người) |
|---|---|
| 1991 | 148,3 |
| 2000 | 145,6 |
| 2005 | 143,7 |
| 2010 | 143,5 |
| 2015 | 145,0 |
| 2020 | 145,9 |
Dân số giảm từ 1991 đến 2010, sau đó tăng ở các mốc 2015, 2020. Xét 1991→2020 vẫn giảm 2,4 triệu người; diễn biến từng đoạn khác kết luận đầu–cuối.
Bài luyện
Mức giảm 1991→2010 theo bảng là bao nhiêu?
Đây là mức giảm 1991→2020.
Đây là mức giảm 2005→2010.
Hiệu hai quy mô có đơn vị triệu người.
Đúng. 148,3−143,5=4,8 triệu người. Cần chọn đúng hai mốc và giữ đơn vị.
Lời giải
148,3−143,5=4,8 triệu người. Cần chọn đúng hai mốc và giữ đơn vị.
Quy mô khác thành phần gia tăng
Biến động dân số gắn với sinh, tử và di cư. Dãy tổng dân số cho biết quy mô ở các mốc; muốn xác định phần do tăng tự nhiên hoặc di cư cần số liệu tương ứng.
Khi vẽ theo thời gian, khoảng 1991–2000 là 9 năm, các khoảng tiếp theo 5 năm. Biểu đồ trong bài dùng trục tung 140–150 triệu người để nhìn biến động; các số vẫn phải được đọc theo nhãn trục.
Bài luyện
Dãy tổng dân số có đủ xác định riêng số người di cư không?
Quy mô tổng không phải dòng nhập cư.
Hai chỉ tiêu có nội dung khác nhau.
Đúng. Tổng biến động có nhiều thành phần. Muốn tách nguyên nhân cần số liệu cùng thời gian, phạm vi.
Sinh và tử cũng góp phần biến động.
Lời giải
Tổng biến động có nhiều thành phần. Muốn tách nguyên nhân cần số liệu cùng thời gian, phạm vi.
Lao động và tổ chức nguồn lực
Dân cư tạo nguồn lao động, nhu cầu tiêu dùng; cơ cấu tuổi và phân bố còn ảnh hưởng khả năng đáp ứng việc làm giữa các vùng. Dân số giảm hoặc già hóa có thể tăng yêu cầu đào tạo, nâng năng suất và tổ chức lao động.
Phân tích cần đặt quy mô cạnh lãnh thổ rộng, những địa bàn xa, thưa dân. Hiệu quả khai thác nguồn lực cần kết hợp nhân lực, công nghệ, kết nối và điều kiện sống.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng với 2010→2020?
Bảng cho triệu người;2,4 là hiệu quy mô.
Đúng. 145,9−143,5=2,4 triệu người. Dãy tăng sau 2010 nhưng chưa về mức 1991.
Đó không phải biến động của hai mốc này.
Dãy giảm đến 2010.
Lời giải
145,9−143,5=2,4 triệu người. Dãy tăng sau 2010 nhưng chưa về mức 1991.
Bài luyện
Giãn trục năm nào phù hợp dãy bảng?
Đúng. 1991→2000 là 9 năm;2000→2005→2010→2015→2020 mỗi khoảng 5 năm.
Chỉ khoảng đầu 9 năm, các khoảng sau 5 năm.
Các mốc cách nhiều năm.
Thời gian cần đúng tỉ lệ để đọc biến động.
Lời giải
1991→2000 là 9 năm;2000→2005→2010→2015→2020 mỗi khoảng 5 năm.
Đang học