Vai trò nguồn lực không giống nhau ở mọi nước
Dầu khí cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu, nguồn thu và khả năng đầu tư cho nhiều quốc gia. Các ngành khai thác, chế biến, vận tải, dịch vụ có thể liên hệ trong hệ thống kinh tế.
Mức phụ thuộc khác nhau theo tài nguyên và cơ cấu từng nước. Công nghiệp, dịch vụ có vai trò lớn trong mô tả kinh tế của SGK; không từ đặc điểm chung suy mọi quốc gia đều giàu dầu, có cùng ngành hoặc cùng nguồn thu.
Bài luyện
Cách phân tích vai trò dầu khí nào phù hợp?
Đã bỏ khác biệt nguồn lực, tổ chức và cơ cấu.
Trữ lượng khác sản lượng, trao đổi và trị giá.
Cần thông tin đúng cấp và chỉ tiêu.
Đúng. Có cơ chế cùng phạm vi cụ thể.
Lời giải
Dầu khí là nguồn lực và có thể tạo những liên kết ngành, nguồn thu, đầu tư. Muốn giải thích kết quả phải xét khả năng khai thác, thị trường, sử dụng nguồn lực và phân hóa giữa các nước.
Thị trường và điều kiện xã hội có tác động
Giá dầu, nhu cầu, điều kiện quốc tế, dịch bệnh hoặc bất ổn có thể tác động sản xuất, trao đổi, nguồn thu và đầu tư. Ví dụ minh họa: khi đầu ra một mặt hàng khó khăn, ngành liên quan và nguồn thu có thể chịu sức ép, mức tác động còn tùy cơ cấu kinh tế.
Một bảng tăng trưởng cho thấy diễn biến chỉ tiêu, chưa tự chứng minh mức đóng góp chính xác của từng nguyên nhân. Cần thêm tư liệu cùng mốc, không áp một nhận xét của sách cho mọi diễn biến ở thời điểm khác.
Bài luyện
Vì sao cùng một biến động giá có thể ảnh hưởng các nước khác nhau?
Giá một mặt hàng khác tổng kinh tế.
Phân tích nguyên nhân cần thêm tư liệu tương ứng.
Đúng. Tác động cần xét theo điều kiện cụ thể.
Không có căn cứ về sự đồng đều đó.
Lời giải
Mức phụ thuộc vào mặt hàng, nguồn thu, chi phí và khả năng thích ứng quyết định cách truyền tác động. Cần chỉ ra các khâu và điều kiện, không mặc định kết quả giống nhau.
Phát triển thêm năng lực và ngành
SGK nêu một số nước như Ca-ta, Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất chú trọng giảm lệ thuộc dầu khí, phát triển tri thức, nghiên cứu và công nghệ. Mục tiêu đa dạng hóa gắn với nâng nhân lực, hạ tầng, năng lực sản xuất, dịch vụ và kết nối thị trường.
Định hướng chưa có nghĩa mức phụ thuộc đã giảm đến cùng một giá trị hoặc mọi dự án đã hoàn thành. Muốn đánh giá cần chỉ tiêu về cơ cấu, hoạt động, nguồn thu, việc làm theo thời gian và phạm vi phù hợp.
Bài luyện
Thông tin nào giúp đánh giá kết quả đa dạng hóa?
Không có chỉ tiêu việc làm hoặc ngành tương ứng.
Đúng. Có thể nối mục tiêu với kết quả cần đo.
Mục tiêu chưa là kết quả.
Dự kiến khác trạng thái hoạt động.
Lời giải
Đánh giá đa dạng hóa cần bằng chứng về những phần kinh tế khác và quan hệ theo thời gian. Mục tiêu, dự án, hoạt động và kết quả là các cấp thông tin cần phân biệt.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về phát triển dựa nguồn lực?
Đúng. Có tương tác giữa điều kiện và cách sử dụng.
Tài nguyên không loại tác động thị trường hoặc điều kiện xã hội.
Thực hiện cần nguồn lực và thời gian.
Các ngành còn dựa vào nhiều nguồn lực khác.
Lời giải
Phát triển cần cách sử dụng và kết nối nguồn lực. Tài nguyên không tự bảo đảm hiệu quả, ổn định hoặc đủ mọi điều kiện; cũng không phải cơ sở duy nhất của mọi ngành.
Đang học