Đọc những khác biệt xã hội giữa các nhóm nước

Theo khái quát SGK, nhiều nước phát triển có gia tăng tự nhiên thấp, cơ cấu già; nhóm đang phát triển có sự phân hóa, nhiều nước còn dân số trẻ và đang già hóa. Dân số già có thể làm tăng nhu cầu chăm sóc, phúc lợi và tạo sức ép lao động; dân số trẻ tạo cơ hội nguồn lao động nếu có đào tạo, việc làm phù hợp. Cơ cấu tuổi trong bảng 1.3 dùng dưới 15; từ 15 đến 64; từ 65 trở lên. Không đổi ngưỡng tuổi khi so hai nước. Gia tăng tự nhiên âm cũng chưa tự đồng nghĩa tổng dân giảm, vì còn di cư.

Theo SGK, nhóm phát triển đô thị hóa sớm, tỉ lệ dân thành thị cao, hạ tầng khá hiện đại và đồng bộ; tuổi thọ, học vấn và chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục nhìn chung cao. Ở nhóm đang phát triển, đô thị hóa diễn ra nhanh nhưng tỉ lệ thành thị nhìn chung chưa cao; tuổi thọ, học vấn và dịch vụ y tế, giáo dục có xu hướng được cải thiện. Từng nước vẫn có sự khác biệt đáng kể. Các nước khác nhau về tỉ lệ thành thị, tuổi thọ, học vấn và khả năng tiếp cận y tế, giáo dục. Tỉ lệ thành thị cao chưa tự bảo đảm mọi người có điều kiện sống giống nhau; tốc độ đô thị hóa nhanh chưa chắc đi cùng tỉ lệ cao nhất. Bảng 1.3 SGK năm 2020 nêu tuổi thọ trung bình Nhật Bản 84,7 năm, Việt Nam 75,4 năm; số năm đi học trung bình của người từ 25 tuổi trở lên tương ứng 13,4 và 8,4 năm. Tuổi thọ là chỉ tiêu thống kê, không là tuổi mất chắc chắn của mỗi người; chỉ tiêu học vấn có nhóm tuổi xác định.

Khác biệt giữa nhóm nước là khái quát, không xóa sự khác nhau của từng quốc gia và các nhóm dân cư. Chất lượng sống ở nhóm đang phát triển có nhiều mức; y tế, giáo dục có thể được cải thiện trong quá trình phát triển. Khi so sánh, dùng cùng năm và đúng tên chỉ tiêu; phân biệt dữ liệu đã quan sát với xu hướng khái quát. Không dùng một con số để đánh giá giá trị con người hoặc suy mọi nơi trong một nhóm đều có cùng khó khăn.