Hợp tác kinh tế trong ASEAN và với bên ngoài

AFTA là Khu vực thương mại tự do ASEAN, hình thành năm 1992; ATIGA là Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN, ký năm 2009; AEC là Cộng đồng Kinh tế ASEAN, ra đời năm 2015. Các mốc và tên gọi liên quan tiến trình liên kết nhưng không phải cùng một sự kiện. Hợp tác hướng tới tăng kết nối, trao đổi và khai thác lợi thế các nước. Khuôn khổ hợp tác tạo điều kiện, còn kết quả cần thực hiện cam kết và nâng năng lực. Bài học không từ một tên hiệp định suy mọi hàng hóa tự được miễn mọi loại thuế, điều kiện.

Mở rộng thị trường, liên kết sản xuất, cải thiện hạ tầng và thu hút nguồn lực có thể hỗ trợ chuyên môn hóa, việc làm và nâng chất lượng sản phẩm. Khu kinh tế, thương mại biên giới hoặc dự án kết nối có ý nghĩa khi gắn với điều kiện cụ thể. Ví dụ minh họa: doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng rộng hơn nhưng vẫn cần tiêu chuẩn, thông tin, vận tải, vốn và năng lực sản xuất. Cùng tham gia một khuôn khổ không bảo đảm mọi doanh nghiệp hoặc địa bàn có lợi ích bằng nhau.

ASEAN có nhiều hình thức hợp tác với các đối tác bên ngoài như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Ô-xtrây-li-a, EU. SGK nêu các quỹ hợp tác, đầu tư và tài chính xanh góp phần huy động nguồn lực. Hội nhập tạo cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường nhưng cũng làm hoạt động kinh tế gắn với biến động bên ngoài. Khi đánh giá một chương trình cần phân biệt vốn được cam kết, hoạt động đang triển khai và kết quả đã có, ghi đúng thời gian, phạm vi.