Tài nguyên theo mốc của bảng
Theo bảng 17 SGK, năm 2020, trữ lượng dầu mỏ của Tây Nam Á là 113,2 tỉ tấn, khí tự nhiên là 75,8 nghìn tỉ m³. Nguồn bảng được sách ghi BP, 2022; năm xuất bản nguồn khác năm dữ liệu.
Trữ lượng là thông tin tài nguyên ở mốc và theo cách xác định của nguồn. Sản lượng khai thác, xuất khẩu là lượng sản phẩm trong thời gian thống kê. Không coi trữ lượng là lượng lấy ra hoặc bán trong riêng một năm.
Bài luyện
Cách đọc số 113,2 tỉ tấn nào đúng?
Đã đổi chỉ tiêu và lấy năm nguồn thay năm dữ liệu.
Đã đổi loại tài nguyên và đơn vị.
Bảng đo trữ lượng vật chất, không phải giá trị kinh tế.
Đúng. Giữ chỉ tiêu, phạm vi, năm và đơn vị.
Lời giải
113,2 tỉ tấn thuộc trữ lượng dầu năm 2020. BP, 2022 là nguồn được SGK dẫn, không biến dữ liệu thành năm 2022 hoặc sản lượng xuất khẩu.
Đổi trong cùng loại đại lượng
Một tỉ tấn bằng 1 000 triệu tấn, nên 113,2 tỉ tấn =113 200 triệu tấn. Một nghìn tỉ m³ bằng 1 000 tỉ m³, nên 75,8 nghìn tỉ m³ =75 800 tỉ m³.
Đổi đơn vị giúp đối chiếu khi các cột cùng loại tài nguyên dùng các bậc khác nhau. Không cộng tấn dầu với m³ khí để có một tổng vật chất; muốn quy về một thước đo khác cần hệ quy đổi và định nghĩa được nguồn hỗ trợ.
Bài luyện
75,8 nghìn tỉ m³ bằng bao nhiêu tỉ m³?
Đã đổi thể tích khí thành khối lượng dầu khi chưa có cơ sở.
Thiếu hệ số 100 so với phép đổi đúng.
Đúng. Nhân với 1 000 khi đổi nghìn tỉ sang tỉ.
Đã đổi ngược hướng và sai bậc đơn vị.
Lời giải
Nghìn tỉ =1 000 tỉ, nên 75,8 ×1 000 =75 800 tỉ m³. Cần giữ thể tích khí, không đổi thành tấn bằng một phép thay nhãn.
Đặt trữ lượng trong không gian và giới hạn
Dùng hình 15.1 và phần chữ SGK để xác định vùng tập trung dầu khí quanh vịnh Péc-xích; chọn một vài quốc gia rồi đọc trữ lượng trong bảng 15.1. Phân biệt khu vực địa lí với nhóm nước hoặc tổ chức kinh tế có phạm vi khác.
Trữ lượng có định nghĩa, điều kiện đo của nguồn và có thể thay đổi khi thông tin, khả năng khai thác thay đổi. Không từ một tỉ số trữ lượng với sản lượng một năm dự báo chính xác ngày cạn kiệt hoặc coi mức khai thác sẽ bất biến. Báo cáo cần ghi rõ phần đã đối chiếu thay vì tự đổi tên chỉ tiêu.
Bài luyện
Vì sao không cộng 113,2 tỉ tấn dầu với 75,8 nghìn tỉ m³ khí?
Khối lượng và thể tích không phải cùng đơn vị.
Đúng. Không thể cộng bằng cách giữ nguyên các số.
Hai số trong bảng đều dương.
Đổi tên không tạo đại lượng cùng đơn vị.
Lời giải
Tấn dầu đo khối lượng, m³ khí đo thể tích. Muốn so theo năng lượng hoặc thước đo chung cần dữ liệu, hệ quy đổi phù hợp; không cộng trực tiếp hai con số.
Bài luyện
Cách dùng trữ lượng trong báo cáo nào phù hợp?
Đúng. Giữ giới hạn của thông tin và giả định.
Thông tin, cách xác định và điều kiện có thể thay đổi.
Độ lớn không có nghĩa không có giới hạn.
Cần phạm vi thống kê tương ứng.
Lời giải
Trữ lượng phải được đọc theo mốc, phương pháp và điều kiện của nguồn. Không suy số lớn là bất tận hoặc tỉ số với dòng một năm là dự báo chắc chắn thời điểm cạn kiệt.
Đang học