Núi, sơn nguyên và mức chia cắt
Các dạng núi, sơn nguyên gồm Cáp-ca, Hin-đu Cúc, I-ran, A-na-tô-li, A-ráp; xen giữa có thung lũng. Địa hình chia cắt làm việc đi lại, xây dựng và tổ chức sản xuất gặp trở ngại ở nhiều nơi.
Mức sử dụng đất khác nhau theo độ dốc, khí hậu, nước và kĩ thuật. Một số địa bàn thích hợp chăn thả khi có đồng cỏ, nguồn nước và cách quản lí phù hợp; không từ tên sơn nguyên suy mọi nơi có cùng khả năng sản xuất.
Bài luyện
Quan hệ nào phù hợp giữa địa hình chia cắt và phát triển?
Chia cắt thường làm kết nối, xây dựng khó hơn.
Điều kiện bên trong có sự phân hóa.
Còn cần nhiều thông tin về đất, nước, khí hậu, sản xuất.
Đúng. Nêu tác động và các điều kiện phối hợp.
Lời giải
Địa hình tác động qua độ dốc, sự chia cắt và mặt bằng. Phải kết hợp với khí hậu, nguồn nước và năng lực tổ chức thay vì dùng một tên địa hình quyết định mọi kết quả.
Đồng bằng và đất phù sa
Đồng bằng Lưỡng Hà gắn với hệ thống sông Ti-grơ và Ơ-phrát; ngoài ra có các đồng bằng ven biển, ven vịnh. Mặt bằng tương đối thuận lợi và đất phù sa hỗ trợ cư trú, trồng trọt ở nơi có điều kiện nước thích hợp.
Giá trị đất không tách khỏi nguồn nước, nhu cầu và cách khai thác. Thuận lợi về mặt bằng chưa có nghĩa không có ngập, khô hạn hoặc các sức ép sử dụng; cần quản lí theo địa bàn.
Bài luyện
Yếu tố nào góp phần giải thích giá trị sản xuất của đồng bằng Lưỡng Hà?
Nước vẫn là điều kiện thiết yếu.
Điều kiện kinh tế–xã hội vẫn ảnh hưởng hoạt động.
Đúng. Các điều kiện có liên hệ với canh tác và cư trú.
Không thể suy chế độ mưa như vậy từ dạng địa hình.
Lời giải
Đất phù sa và địa hình đồng bằng là thuận lợi, kết hợp nguồn nước và tổ chức canh tác. Không dùng một điều kiện để xóa yêu cầu về nước, hạ tầng hoặc quản lí.
Hoang mạc và giới hạn canh tác
Xi-ri, Nê-phút, Rúp-en Kha-li là các hoang mạc được SGK nêu. Đất xám hoang mạc, bán hoang mạc và điều kiện khô hạn ít thuận lợi cho trồng trọt rộng rãi. Hoạt động phải thích ứng nguồn nước, môi trường và khả năng cung ứng.
Mở hình 15.1 để tìm một hoang mạc, một sơn nguyên và Lưỡng Hà; viết ba câu liên hệ với sản xuất, cư trú. Không kết luận mọi nơi ở hoang mạc hoàn toàn không có người sống hoặc mọi hoang mạc đều có dầu khí.
Bài luyện
Khó khăn nào phù hợp với canh tác ở nhiều hoang mạc Tây Nam Á?
Dạng cảnh quan không thay số liệu tài nguyên.
Đúng. Cần xét nhiều điều kiện đồng thời.
Các điều kiện này không phân bố đồng đều.
Công nghệ vẫn cần nguồn lực và điều kiện thực hiện.
Lời giải
Canh tác cần nước, đất, khí hậu và khả năng tổ chức. Khô hạn làm tăng yêu cầu thích ứng; công nghệ có thể hỗ trợ nhưng không tự xóa mọi giới hạn.
Bài luyện
Cách làm nào phù hợp yêu cầu đọc bản đồ của bài?
Đúng. Có đọc vị trí và giải thích.
Chưa thực hiện thao tác bản đồ.
Các lớp thông tin cần được phân biệt.
Ranh giới phải dựa bản đồ chính thức, không suy đoán.
Lời giải
Đọc bản đồ cần xác định đúng lớp thông tin và nơi phân bố trước khi giải thích. Thuận lợi, khó khăn phải gắn với đối tượng đã đọc, không thêm ranh giới hoặc số liệu ngoài nguồn.
Đang học