Dịch vụ lớn nhất, chuyển dịch có biến động
Bảng trích bảng 8.2 SGK, đơn vị %.
| Bộ phận | 2000 | 2020 |
|---|---:|---:|
| Nông, lâm, thủy sản | 4,8 | 5,9 |
| Công nghiệp, xây dựng | 23,0 | 17,7 |
| Dịch vụ | 58,3 | 62,8 |
| Thuế sản phẩm trừ trợ cấp | 13,9 | 13,6 |
Nguồn: SGK11 KNTT, bảng 8.2, tr.36; Ngân hàng Thế giới, 2022. Mỗi năm đủ 100%. Dịch vụ lớn nhất và tăng 4,5 điểm phần trăm đầu–cuối; tuy nhiên bảng nguồn ghi 63,1% năm 2019 rồi 62,8% năm 2020, nên không phải tăng liên tục.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về dịch vụ Bra-xin?
Cặp 2019–2020 cho một mốc giảm.
58,3 và 62,8 đều lớn hơn 23,0 và 17,7.
4,5 là mức tăng theo điểm phần trăm, không phải mức cuối.
Đúng. Hiệu đầu–cuối không thay diễn biến từng đoạn.
Lời giải
58,3 → 62,8 là tăng 4,5 điểm phần trăm; 63,1 → 62,8 là giảm 0,3 điểm. Cần dùng đúng thời đoạn.
Giảm tỉ trọng chưa chắc giảm giá trị
Kết hợp bảng 8.1 và 8.2 cùng năm, cùng nguồn: công nghiệp và xây dựng năm 2000 xấp xỉ 655,5 × 23,0/100 = 150,8 tỉ USD; năm 2020 xấp xỉ 1 448,6 × 17,7/100 = 256,4 tỉ USD, theo giá hiện hành.
Tỉ trọng giảm nhưng giá trị bằng tiền trong phép tính này tăng do tổng GDP thay đổi. Kết quả vẫn theo giá hiện hành; chưa chứng minh lượng sản phẩm hoặc giá trị theo giá so sánh tăng cùng tỉ lệ.
Bài luyện
Giá trị công nghiệp và xây dựng năm 2020 tính từ hai bảng xấp xỉ bao nhiêu?
Đó là kết quả tính cho năm 2000.
Đã quên chia tỉ trọng cho 100.
Đúng. 1 448,6 × 17,7/100 ≈ 256,4.
17,7 là tỉ trọng %, chưa nhân tổng.
Lời giải
Giá trị phần = tổng tương ứng × tỉ trọng/100. Giữ cùng năm và cơ sở giá hiện hành; làm tròn kết quả đến một chữ số thập phân.
Bổ sung phần ngành và lãnh thổ
Mở hình 7.2 và 7.3, tr.32–33 SGK để đọc phần Bra-xin trong bản đồ khu vực. Ghi một số nông sản theo kí hiệu; tìm các trung tâm như Xao Pao-lô, Ri-ô đê Gia-nê-rô, đọc ngành và liên hệ giao thông, cảng.
Báo cáo cần cả tình hình phát triển và phân bố, không chỉ chép tên ngành. Có thể lập bảng ngành–địa bàn–điều kiện liên quan. Bản đồ cho thông tin theo cách biểu hiện nguồn; muốn nêu sản lượng, thị phần hoặc hiện trạng mới phải có tư liệu tương ứng.
Bài luyện
Phần ngành trong báo cáo nên bổ sung gì ngoài tên sản phẩm?
Phải kiểm vị trí thuộc quốc gia nào.
Đúng. Như vậy mới thể hiện cả phát triển và phân bố.
Tên riêng chưa đủ phân tích hoạt động và địa bàn.
Có sự phân hóa trong lãnh thổ.
Lời giải
Đọc bản đồ cần đúng lãnh thổ và kí hiệu. Bảng ngành–địa bàn–điều kiện giúp nối thông tin với lập luận của báo cáo.
Bài luyện
Cặp dữ liệu tỉ trọng và tổng GDP cho thấy giới hạn nào của việc chỉ đọc cơ cấu?
Đúng. Phải tính trên tổng tương ứng.
Tỉ trọng dương và tổng dương vẫn cho giá trị dương.
Tổng khác nhau có thể tạo giá trị khác.
Cần khớp mốc và cơ sở thống kê để tính đúng.
Lời giải
Giá trị phụ thuộc cả mẫu số tổng và tỉ trọng. Ví dụ đã tính cho thấy tỉ trọng công nghiệp–xây dựng thấp hơn nhưng giá trị USD hiện hành cao hơn.
Đang học