Bốn thành phần trong tổng GDP
Hình 29.2 SGK, nguồn World Bank, 2022; đơn vị: %. NLTS là nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản; CNXD là công nghiệp và xây dựng. Cột Thuế là thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm.
| Năm dữ liệu | NLTS | CNXD | Dịch vụ | Thuế |
|---|---|---|---|---|
| 2000 | 3,1 | 24,6 | 64,4 | 7,9 |
| 2005 | 2,9 | 24,6 | 64,4 | 8,1 |
| 2010 | 2,2 | 25,2 | 65,7 | 6,9 |
| 2015 | 2,4 | 23,7 | 67,2 | 6,7 |
| 2020 | 2,0 | 25,5 | 66,3 | 6,2 |
Mỗi năm có bốn phần cộng thành 100%; không gộp cột thuế vào dịch vụ.
Bài luyện
Thành phần nào có tỉ trọng lớn nhất năm 2020?
Có tỉ trọng thấp hơn dịch vụ.
Là phần nhỏ trong ba khu vực sản xuất.
Không phải phần lớn nhất của tổng.
Đúng. So bốn giá trị cùng năm cho thấy dịch vụ có tỉ trọng lớn nhất, bằng 66,3%.
Lời giải
So bốn giá trị cùng năm cho thấy dịch vụ có tỉ trọng lớn nhất, bằng 66,3%.
Ngành lớn nhất và chuyển dịch
Dịch vụ chiếm tỉ trọng lớn nhất tại tất cả các mốc; NLTS có tỉ trọng nhỏ nhất trong ba khu vực sản xuất. Từ 2000 đến 2020, dịch vụ tăng 1,9 điểm phần trăm, CNXD tăng 0,9, NLTS giảm 1,1.
Diễn biến không cùng chiều ở mọi khoảng: dịch vụ tăng tới 2015 rồi giảm vào 2020; CNXD và NLTS cũng biến động. Vì vậy phải phân biệt xu hướng đầu–cuối với thay đổi giữa từng cặp mốc.
Bài luyện
Tỉ trọng dịch vụ năm 2020 so với 2000 tăng bao nhiêu?
66,3 là mức cuối, chưa trừ mức đầu.
2015–2020 giảm từ 67,2% xuống 66,3%.
Đúng. 66,3−64,4=1,9 điểm phần trăm. Diễn biến các khoảng vẫn có thể khác xu hướng đầu–cuối.
Phép trừ hai tỉ trọng cho điểm phần trăm.
Lời giải
66,3−64,4=1,9 điểm phần trăm. Diễn biến các khoảng vẫn có thể khác xu hướng đầu–cuối.
Tỉ trọng không phải quy mô hay lao động
Tỉ trọng cho biết phần của một thành phần trong tổng GDP. Nó không cho biết trực tiếp giá trị tuyệt đối của ngành, số lao động hoặc thu nhập từng người. Một ngành giảm tỉ trọng vẫn có thể tăng giá trị nếu tổng GDP tăng đủ mạnh.
Đưa vào báo cáo một nhận xét về vị trí ngành và một nhận xét chuyển dịch có bằng chứng. Nếu vẽ cơ cấu, phải giữ đủ bốn thành phần cùng chú giải, năm và đơn vị %.
Bài luyện
Vì sao ba khu vực sản xuất năm 2020 chỉ cộng thành 93,8%?
Bảng này có bốn phần cùng tổng 100%.
Đúng. 2,0+25,5+66,3=93,8; thêm thành phần thuế 6,2 bằng 100%, đúng cấu trúc nguồn.
Phải giữ thành phần riêng theo nguồn.
Đã đổi cơ cấu phần trăm thành quy mô tiền.
Lời giải
2,0+25,5+66,3=93,8; thêm thành phần thuế 6,2 bằng 100%, đúng cấu trúc nguồn.
Bài luyện
Tỉ trọng NLTS giảm có đủ chứng minh sản lượng nông nghiệp giảm không?
Đúng. Cần dữ liệu sản lượng hoặc giá trị phù hợp để kết luận quy mô; riêng tỉ trọng chỉ mô tả cơ cấu.
Hai chỉ tiêu không đồng nhất.
Dịch vụ chiếm phần lớn trong bảng.
So thay đổi cần giữ thời gian và phạm vi.
Lời giải
Cần dữ liệu sản lượng hoặc giá trị phù hợp để kết luận quy mô; riêng tỉ trọng chỉ mô tả cơ cấu.
Đang học