Các nhóm nước: GNI/người, cơ cấu kinh tế và HDI

SGK phân biệt nhóm phát triển và đang phát triển qua những chỉ tiêu chủ yếu: GNI/người, cơ cấu kinh tế và HDI. GNI/người là tổng thu nhập quốc gia chia số dân; cơ cấu cho biết đóng góp của các bộ phận kinh tế; HDI tổng hợp sức khỏe, học vấn và thu nhập. Các chỉ tiêu bổ sung nhau. Thu nhập bình quân cao chưa tự thay toàn bộ đánh giá phát triển. Cũng không từ số trung bình của một nước suy rằng mọi người đều có thu nhập hoặc điều kiện sống bằng nhau.

GNI/người = GNI / số dân. Ví dụ minh họa: GNI 240 tỉ USD, dân số 20 triệu người thì GNI/người = 240/20 × 1 000 = 12 000 USD/người. Hệ số 1 000 xuất hiện vì một tỉ bằng một nghìn triệu. Ngân hàng Thế giới phân bốn nhóm thu nhập: thấp, trung bình thấp, trung bình cao và cao; cách phân nhóm được cập nhật định kì. Hộp tham khảo SGK nêu lần cập nhật tháng 7/2022 dùng GNI/người năm 2021; đó là mốc của nguồn, không phải ngưỡng thu nhập hiện hành. Nhóm thu nhập và nhóm phát triển kinh tế–xã hội cần được phân biệt.

Theo ngưỡng trình bày trong SGK: từ 0,800 trở lên là HDI rất cao; 0,700 đến dưới 0,800 là cao; 0,550 đến dưới 0,700 là trung bình; dưới 0,550 là thấp. Vì vậy đúng 0,800 thuộc nhóm rất cao, còn 0,700 thuộc nhóm cao. HDI không phải tỉ lệ phần trăm dân số. Chỉ số 0,710 không có nghĩa 71% người dân đã phát triển. Khi so sánh các nước, giữ năm và phương pháp của nguồn; màu HDI trên bản đồ không tự là một nhãn phân loại phát triển theo mọi tiêu chí.