Đọc chú thích trước khi vẽ
Bảng theo bảng 22.2 SGK Địa lí 10, cơ cấu GDP phân theo ngành của Việt Nam năm 2019. Đơn vị %, không tính thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm.
| Khu vực ngành | Tỉ trọng |
|---|---|
| Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản | 15,5 |
| Công nghiệp và xây dựng | 38,3 |
| Dịch vụ | 46,2 |
Ba trị số của bảng cộng bằng 100%. Giữ chú thích khi vẽ và so sánh; không ghép với một bảng tính cả phần thuế nói trên mà mặc định cùng mẫu số. Năm 2019 là mốc của bài thực hành, không đổi thành cơ cấu hiện tại.
Từ tỉ trọng sang góc của hình quạt
Đường tròn có 360°, tương ứng 100%; mỗi 1% ứng với 3,6°. Góc = tỉ trọng (%) × 3,6°.
Ba góc lần lượt: 15,5 × 3,6 = 55,8°; 38,3 × 3,6 = 137,88°; 46,2 × 3,6 = 166,32°. Cộng lại bằng 360°. Nếu làm tròn khi dùng thước đo, cần kiểm tổng và hình vẽ gần đúng theo tỉ lệ.
Bài luyện
Phần dịch vụ 46,2% ứng với góc bao nhiêu?
Đã dùng phần trăm làm số độ mà chưa quy đổi.
Đây là góc công nghiệp và xây dựng 38,3%.
Đây là góc nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.
Đúng. 46,2 × 3,6 = 166,32°.
Lời giải
Góc của phần dịch vụ bằng tỉ trọng 46,2 nhân 3,6, được 166,32°. Không gắn nguyên số phần trăm thành số độ.
Dựng hình và kiểm phần – tổng
Chuẩn bị compa, thước đo góc, giấy hoặc công cụ vẽ. Vẽ một đường tròn; lấy bán kính ở vị trí 12 giờ làm gốc, chia lần lượt các góc theo chiều kim đồng hồ. Dùng màu, kí hiệu khác nhau, ghi tỉ trọng, chú giải, tên, năm, đơn vị và chú thích phạm vi.
Hình mẫu dùng số liệu đúng bảng. Cần tự vẽ rồi đối chiếu các góc, không dùng việc trả lời trắc nghiệm thay thao tác thực hành.
Bài luyện
Thông tin nào phải giữ khi ghi tên, chú thích biểu đồ này?
Bảng này nói về GDP, khác đối tượng lao động.
Tỉ trọng chưa cho giá trị tuyệt đối nếu thiếu tổng tương ứng.
Đúng. Các chi tiết xác định bối cảnh và tổng được chia.
Như vậy đã đổi bối cảnh dữ liệu của bảng.
Lời giải
Nguồn ghi năm 2019 và phạm vi không tính thuế sản phẩm trừ trợ cấp. Cần giữ để tránh so sai mẫu số hoặc gọi số liệu cũ là hiện tại.
Bài luyện
Theo bảng này, thứ tự tỉ trọng từ lớn đến nhỏ là gì?
Tổng bằng 100% không làm mọi phần bằng nhau.
Đúng. 46,2 > 38,3 > 15,5.
15,5% là phần nhỏ nhất, không phải lớn nhất.
Đã xếp phần dịch vụ lớn nhất xuống cuối.
Lời giải
Đọc ba trị số: dịch vụ 46,2%, công nghiệp và xây dựng 38,3%, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản 15,5%. Đây là thứ tự trong năm và phạm vi của bảng.
Tỉ trọng chưa cho mọi kết luận về hiệu quả
Có thể nhận xét dịch vụ lớn nhất, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản nhỏ nhất; hai khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ chiếm phần lớn trong cơ cấu được cho. Liên hệ quá trình phát triển kinh tế cần thêm dữ liệu về chuyển dịch qua các năm.
Không từ riêng một hình năm 2019 mà kết luận tốc độ tăng từng ngành, năng suất lao động hoặc cơ cấu việc làm. Một ngành có tỉ trọng giảm vẫn có thể tăng giá trị tuyệt đối nếu tổng tăng nhanh hơn.
Bài luyện
Từ riêng hình cơ cấu GDP một năm, điều nào chưa xác định được?
Đúng. Cần thêm trị số hoặc dữ liệu của mốc trước.
Có thể đọc dịch vụ 46,2% là lớn nhất.
Bảng cho trực tiếp 15,5%.
Có thể cộng ba phần để kiểm tổng.
Lời giải
Cơ cấu một năm cho các tỉ trọng ở thời điểm đó. Tính tốc độ tăng cần mốc khác và đại lượng tương ứng; không suy tốc độ từ một phần hình tròn.
Đang học