Sự hình thành gắn với hệ Mặt Trời
Trái Đất hình thành cách đây khoảng 4,5 tỉ năm. Có nhiều giả thuyết giải thích nguồn gốc Trái Đất trong mối liên hệ với sự hình thành hệ Mặt Trời. Một số giả thuyết cho rằng khí và bụi chuyển động quanh Mặt Trời dưới tác động của lực hấp dẫn, dần ngưng tụ thành các hành tinh.
Khi Trái Đất đã có khối lượng lớn, quá trình tăng nhiệt làm vật chất bên trong nóng chảy và sắp xếp thành các lớp. Cần phân biệt cách giải thích nguồn gốc với cấu tạo hiện nay; không coi những hình mô phỏng là ảnh chụp trực tiếp quá trình xảy ra cách đây hàng tỉ năm.
Bài luyện
Theo cách giải thích trong bài, trình tự nào phù hợp?
Các tầng cấu tạo không thể có sẵn trước khi hành tinh hình thành.
Quá trình tăng nhiệt và sắp xếp vật chất tạo nên sự phân lớp.
Sự hình thành các tầng đá hiện nay không đi trước sự hình thành hệ Mặt Trời.
Đúng. Trình tự nối sự hình thành hành tinh với quá trình phân lớp.
Lời giải
Trong cách giải thích được học, vật chất khí và bụi ngưng tụ thành hành tinh. Sự tăng nhiệt và sắp xếp vật chất tiếp theo góp phần tạo các lớp cấu tạo bên trong.
Vỏ là lớp cứng ngoài cùng
Trái Đất có ba lớp chính: vỏ, manti và nhân. Vỏ Trái Đất là lớp vật chất cứng ngoài cùng, có độ dày từ khoảng 5 km ở đại dương đến khoảng 70 km ở lục địa. Vỏ có hai kiểu chính là vỏ lục địa và vỏ đại dương.
Mô hình phân biệt các tầng trầm tích, granit và badan. Vỏ lục địa có tầng granit; vỏ đại dương mỏng hơn và không có tầng granit trong mô hình này. Tầng trầm tích ở trên cùng có độ dày không đều và có thể không liên tục.
Đọc sơ đồ từ mặt ngoài xuống dưới
Hai cột đặt cạnh nhau để so sánh thành phần, không dùng để đo độ dày thực tế. Ở cột đại dương, tầng badan nằm ngay dưới tầng trầm tích; ở cột lục địa còn có tầng granit. Manti nằm dưới vỏ, không phải một tầng đá của vỏ.
Bài luyện
Điểm nào phân biệt hai kiểu vỏ trong mô hình của bài?
Manti nằm dưới cả hai kiểu vỏ.
Đá là thành phần vật chất chủ yếu của vỏ Trái Đất.
Đúng. Đây là hai đặc điểm phân biệt trong mô hình.
Bài nêu vỏ đại dương mỏng hơn.
Lời giải
Vỏ đại dương có độ dày nhỏ hơn và chủ yếu gồm tầng trầm tích, tầng badan trong mô hình giản lược. Vỏ lục địa có thêm tầng granit.
Bài luyện
Một người lấy thước đo chiều cao hai cột trong sơ đồ để tính độ dày vỏ thực tế. Nhận xét nào đúng?
Không có quy ước nào cho phép đổi như vậy.
Đúng. Hình dùng để so sánh cấu tạo, không phải bản vẽ đo đạc.
Sơ đồ không mặc định là bản vẽ theo tỉ lệ.
Chiều cao chữ không có ý nghĩa về độ dày địa chất.
Lời giải
Sơ đồ đã nêu giới hạn không theo tỉ lệ. Chỉ có thể dùng hình để đọc thứ tự và so sánh thành phần; các số đo độ dày phải lấy từ thông tin định lượng có nguồn.
Không đồng nhất vỏ với toàn bộ Trái Đất
Nhìn một sơ đồ cấu tạo cần xác định đang mô tả phần nào. Vỏ là lớp ngoài cùng; manti và nhân là các lớp khác. Các tầng trầm tích, granit, badan được dùng để giải thích cấu tạo vỏ, không phải tên thay thế cho toàn bộ ba lớp của Trái Đất.
Bài luyện
Dãy nào nêu đúng ba lớp chính của Trái Đất từ ngoài vào trong?
Đúng. Đây là thứ tự ba lớp cấu tạo chính.
Vỏ nằm ngoài manti.
Đây là các tầng dùng trong mô hình cấu tạo vỏ, không phải ba lớp chính của toàn Trái Đất.
Dãy này trộn các bộ phận khác nhau và sai thứ tự.
Lời giải
Từ ngoài vào trong, ba lớp chính là vỏ Trái Đất, manti và nhân. Cần phân biệt hệ phân chia này với các tầng đá của vỏ.
Đang học