Nguồn lực phát triển kinh tế và cách phân loại

Nguồn lực phát triển kinh tế là tổng hợp những điều kiện, tài sản và khả năng có thể huy động để phát triển một lãnh thổ. Không chỉ gồm tài nguyên thiên nhiên mà còn vị trí, lao động, vốn, tri thức, lịch sử – văn hóa, chính sách và các tiềm năng có cơ sở. Nguồn từ bên ngoài cũng có thể được huy động. Một tiềm năng chưa tự biến thành kết quả sản xuất. Cần xem khả năng khai thác, điều kiện kết nối, công nghệ và tổ chức để biết nguồn lực được sử dụng ra sao.

| Nhóm nguồn lực | Ví dụ khái quát | |---|---| | Vị trí địa lí | Vị trí với biển, thị trường, tuyến giao thông và các lãnh thổ khác | | Tự nhiên | Đất, nước, khí hậu, sinh vật, khoáng sản | | Kinh tế – xã hội | Lao động, vốn, khoa học – công nghệ, chính sách, lịch sử – văn hóa | Cách chia này hỏi nguồn lực thuộc nhóm tính chất nào. Chẳng hạn lao động có kĩ năng là nguồn lực kinh tế – xã hội, không phải khoáng sản chỉ vì tham gia một ngành khai thác.

Khi lấy một quốc gia làm phạm vi, nguồn lực bên trong gồm vị trí, tự nhiên và kinh tế – xã hội của quốc gia; nguồn từ ngoài có thể là vốn đầu tư, nhân lực, công nghệ, thị trường nước ngoài. Nếu xét một địa phương, ranh giới phân loại phải theo địa phương đó. Hai cách chia có thể dùng đồng thời. Vốn đầu tư từ nước ngoài vừa là nguồn lực kinh tế – xã hội theo nguồn gốc, vừa thuộc bên ngoài khi xét phạm vi quốc gia tiếp nhận. Không coi hai nhãn này mâu thuẫn.

Dùng sơ đồ trang 63 SGK: xác định hai nhánh bên trong và bên ngoài, đọc từng nhóm ở mỗi nhánh rồi tìm một ví dụ. Sau đó phân loại lại chính ví dụ ấy theo nguồn gốc. Chẳng hạn, nguồn vốn từ ngoài và vốn trong nước đều thuộc nhóm kinh tế – xã hội, nhưng khác nhánh theo phạm vi. Sơ đồ giúp thấy các cách chia có liên hệ, không phải mỗi nhãn chỉ thuộc duy nhất một cách xét.