Đọc bản đồ theo nhiệm vụ và đối chiếu thông tin

Đọc bản đồ để tìm một tuyến đường khác với đọc bản đồ để giải thích phân bố cây trồng. Trước hết phải xác định yêu cầu, rồi chọn bản đồ có nội dung và mức chi tiết phù hợp. Bản đồ giao thông hữu ích cho tìm đường; bản đồ khí hậu, đất và nông nghiệp giúp tìm hiểu điều kiện trồng trọt. Sau khi chọn, đọc tên bản đồ, phạm vi, thời điểm, tỉ lệ, phương hướng và chú giải. Tìm đối tượng cần xem, xác định sự phân bố, rồi mới phân tích các mối liên hệ.

Muốn giải thích một con sông chảy theo hướng nào, cần xem hướng địa hình và vị trí lưu vực. Muốn giải thích phân bố cây trồng, cần đối chiếu thêm khí hậu, đất, nguồn nước và điều kiện kinh tế – xã hội. Việc hai đối tượng cùng xuất hiện ở một nơi mới là dấu hiệu cần tìm hiểu, chưa đủ chứng minh một quan hệ nhân quả duy nhất. Khi đối chiếu, kiểm tra phạm vi và thời điểm. Bản đồ hành chính cũ có thể dùng để đọc dữ liệu đúng giai đoạn của nó; không tự coi các địa giới ấy là hiện hành. Nếu dùng dữ liệu khác thời điểm, phải nêu rõ sự khác biệt và giới hạn so sánh.

Có thể thực hiện theo bốn bước: xác định câu hỏi; chọn và kiểm thông tin bản đồ; đọc đối tượng cùng các yếu tố liên quan; viết kết luận kèm bằng chứng. Với nhiệm vụ tìm đường, cần xác định điểm đi, điểm đến và đường kết nối. Với nhiệm vụ giải thích, cần nêu quan hệ và giới hạn của dữ liệu. Khi thực hành, nên ghi lại bản đồ đã dùng, thời điểm và kết quả đọc. Các câu lựa chọn dưới đây kiểm tra cách đọc; để rèn thao tác thực tế vẫn cần mở bản đồ và tự thực hiện.