Công nghiệp: vai trò, đặc điểm và cơ cấu

Công nghiệp cung cấp máy móc, thiết bị, vật liệu và năng lượng cho các ngành; tạo nhiều hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu, việc làm và thu nhập. Nhờ tác động tới năng suất, cơ cấu sản xuất và kết nối giữa các ngành, công nghiệp có vai trò chủ đạo được nhấn mạnh trong bài học. Một cơ sở công nghiệp còn có thể thúc đẩy hạ tầng, dịch vụ và tổ chức không gian vùng. Tuy nhiên, quy mô lớn chưa đủ đánh giá mọi hiệu quả; cần xét đầu vào, sản phẩm, lao động và môi trường.

Sản xuất công nghiệp gắn với máy móc, công nghệ, có mức tập trung, chuyên môn hóa và hợp tác cao. Chuyên môn hóa là tập trung vào sản phẩm hoặc công đoạn nhất định; hợp tác giúp những cơ sở, công đoạn ấy phối hợp. Sơ đồ minh họa ba cơ sở tạo các bộ phận khác nhau rồi lắp ráp sản phẩm chung. Các phần cần phù hợp chất lượng, số lượng, thời điểm; không chỉ đặt gần nhau là tự hợp tác hiệu quả.

Cơ cấu ngành gồm các ngành, nhóm ngành và quan hệ giữa chúng. Theo cách chia khái quát bằng tính chất tác động vào đối tượng lao động trong bài, có hai nhóm: khai thác và chế biến. Khai thác than, dầu khí thuộc nhóm khai thác; điện lực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, điện tử – tin học được xếp vào chế biến trong hệ hai nhóm này. Có những hệ phân loại khác với nhóm chi tiết hơn. Khi đọc một bảng thống kê, phải xem bảng dùng hệ nào; không ghép các nhãn từ nhiều hệ thành những phần không trùng nhau của một tổng.

Một số ngành có thể thay đổi địa điểm khi công nghệ, vận tải, thị trường phát triển. Nhưng khai thác vẫn gắn tài nguyên, còn các ngành khác cần lao động, năng lượng, nước, hạ tầng và quản lí tác động. Công nghiệp hiện đại còn gắn tự động hóa, công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển. Đầu vào và chất thải khác nhau theo ngành, quy trình. Không coi mọi cơ sở công nghiệp có cùng mức sử dụng nguyên liệu hoặc tác động môi trường.