Công nghiệp khai thác than và dầu khí

Than cung cấp nhiên liệu cho nhiệt điện, luyện kim và có thể là đầu vào hóa chất. Dầu khí cung cấp năng lượng cho sản xuất, đời sống, đồng thời là nguyên liệu cho nhiều sản phẩm hóa dầu. Khai thác và xuất khẩu có vai trò kinh tế với nhiều nước. Than gắn với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất; dầu khí phụ thuộc kĩ thuật khai thác, khoan sâu, còn biến động sản lượng và giá có thể ảnh hưởng kinh tế thế giới. Cần phân biệt khai thác tài nguyên với các khâu chế biến, sử dụng sau đó. Một nước có mỏ chưa tự có đầy đủ công nghệ, hạ tầng chế biến hoặc thị trường cho mọi sản phẩm.

Theo khái quát và hình 29.1 SGK, năm 2019 có các khu vực khai thác than ở Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ, In-đô-nê-xi-a, Nga; dầu ở Hoa Kỳ, Nga, A-rập Xê-út, I-rắc; khí tự nhiên ở Hoa Kỳ, Nga, I-ran, Ca-ta và một số nơi khác. Đây là ví dụ theo nguồn, không phải danh sách xếp hạng hiện tại. Nguồn tài nguyên là cơ sở, còn trữ lượng có thể khai thác, kĩ thuật, vốn, vận tải và tổ chức ảnh hưởng quy mô thực tế. Mỏ sâu hoặc điều kiện khó đòi hỏi năng lực khai thác tương ứng.

Dùng hình 29.1 trang 82 SGK. Đọc riêng kí hiệu than, dầu, khí và các quặng khác; xác định quốc gia, khu vực rồi giải thích quan hệ với nguồn tài nguyên. Không đếm kí hiệu thành số mỏ nếu chú giải không quy định. Bản đồ phân bố không tự cho giá, chi phí hoặc tốc độ tăng. Muốn đánh giá những nội dung đó phải tìm bộ số liệu có đơn vị, mốc, phạm vi phù hợp.

Than, dầu khí là nguồn hóa thạch hữu hạn trên thời gian sử dụng của con người. Khai thác, vận chuyển và đốt sử dụng có thể tác động đất, nước, không khí, phát thải khí nhà kính. Cần sử dụng hiệu quả, hạn chế thất thoát và tác động, đồng thời phát triển những nguồn năng lượng phù hợp khác. Không chỉ xét sản lượng thu được mà bỏ khả năng duy trì nguồn lực và môi trường.