Điện liên kết sản xuất với đời sống
Điện phục vụ máy móc, thông tin, chiếu sáng và nhiều hoạt động sinh hoạt. Sự phát triển điện lực hỗ trợ cơ giới hóa, tự động hóa và nâng cao năng suất. Cần có nguồn phát, hệ thống truyền tải, phân phối và thiết bị sử dụng phù hợp.
Các nguồn phát có thể dựa vào nhiên liệu hóa thạch, thủy năng, năng lượng hạt nhân, gió, mặt trời và những nguồn khác. Cơ cấu nguồn của mỗi nơi phụ thuộc tài nguyên, công nghệ, vốn, nhu cầu và tổ chức hệ thống. Điện lực cần vốn lớn, đặc biệt cho truyền tải. Theo khái quát SGK gắn mốc 2019, các nước sản xuất điện lớn gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga, Ấn Độ, Ca-na-đa, Đức, Hàn Quốc; cần đọc đúng năm thay vì coi đây là thứ hạng hiện tại.
Bài luyện
Vì sao chỉ xây thêm nhà máy chưa bảo đảm mọi nơi có điện sử dụng ổn định?
Điện có thể truyền tải, phân phối qua hệ thống.
Số cơ sở phát không cho trực tiếp mức tiếp cận điện.
Khả năng phát còn phụ thuộc điều kiện và vận hành.
Đúng. Nguồn phát là một khâu trong hệ thống.
Lời giải
Điện lực gồm nhiều khâu liên kết. Năng lực phát cần đi cùng kết nối, phân phối và cân bằng nhu cầu mới chuyển thành khả năng cung cấp thực tế.
Cân bằng phát và dùng, có giải pháp lưu trữ
Cung và cầu điện cần được cân bằng trong vận hành. Một số nguồn như gió, mặt trời biến động theo điều kiện tự nhiên. Hệ thống cần phối hợp nguồn, lưới, nhu cầu và các giải pháp phù hợp.
Điện năng có thể được chuyển sang dạng năng lượng khác để lưu trữ, như trong pin hoặc thủy điện tích năng, rồi cung cấp lại. Việc chuyển đổi có tổn hao, cần thiết bị và có giới hạn dung lượng; không nên hiểu điện hoàn toàn không thể lưu trữ hoặc lưu trữ tự giải quyết mọi biến động.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về lưu trữ năng lượng trong hệ thống điện?
Dung lượng và công suất thiết bị có giới hạn.
Nó hỗ trợ cân bằng, không thay đổi hoàn toàn điều kiện nguồn phát.
Đúng. Cần xét thiết bị, dung lượng và vận hành.
Pin và thủy điện tích năng là những ví dụ có thật.
Lời giải
Lưu trữ chuyển đổi và giữ năng lượng để sử dụng sau, có giới hạn và tổn hao. Cần hiểu vai trò hỗ trợ trong hệ thống, không khẳng định tuyệt đối về khả năng hoặc bất khả năng lưu trữ.
Sản lượng khác công suất và mức tiêu thụ
Công suất, thường ghi kW hoặc MW, thể hiện khả năng hay mức phát tại một thời điểm. Điện năng sản xuất trong một khoảng thời gian thường ghi kWh, triệu kWh, tỉ kWh. Một cơ sở có công suất lớn hơn chưa chắc tạo nhiều điện hơn trong năm nếu thời gian và mức vận hành khác nhau.
Sản lượng bình quân đầu người = sản lượng điện / dân số cùng phạm vi, cùng mốc. Nếu tổng sản lượng dùng kWh và dân số dùng người, kết quả là kWh/người. Đây là bình quân sản xuất, không tự đồng nghĩa lượng mỗi người tiêu thụ vì còn trao đổi điện, tổn thất và các ngành sử dụng.
Bài luyện
Một lãnh thổ minh họa sản xuất 20 tỉ kWh và có 10 triệu người cùng năm. Sản lượng bình quân là bao nhiêu?
Đó là tổng sản lượng, chưa phải bình quân.
Đúng. 20.000.000.000 chia 10.000.000 bằng 2.000.
Cần đổi tỉ và triệu về cùng cơ sở.
Kết quả là điện năng bình quân, phải giữ kWh/người.
Lời giải
Đổi đơn vị: 20 tỉ kWh = 20.000 triệu kWh. Lấy 20.000 triệu kWh / 10 triệu người = 2.000 kWh/người. Số này phản ánh bình quân sản xuất của lãnh thổ minh họa.
Đọc riêng kí hiệu nguồn phát và nền bình quân
Hình 29.2 trang 83 SGK thể hiện các loại nhà máy bằng kí hiệu và sản lượng điện bình quân đầu người bằng các khoảng màu, theo mốc năm 2019. Đọc chú giải của hai lớp thông tin riêng, xác định nơi, sau đó mô tả và giải thích qua điều kiện nguồn phát, nhu cầu, công nghệ.
Không dùng màu bình quân để xếp tổng sản lượng hoặc mức tiêu thụ. Muốn so tổng cần thêm dân số tương ứng; muốn xét tiêu dùng cần dữ liệu tiêu dùng. Danh sách, thứ hạng theo năm 2019 không được gọi là hiện tại.
Bài luyện
Một nước thuộc nhóm bình quân sản lượng điện cao trên hình 29.2. Từ đó kết luận nào có căn cứ?
Đúng. Đây là đại lượng của nền màu.
Bình quân khác tổng, và năm của hình khác hiện tại.
Bình quân sản xuất không cho mức tiêu dùng thực tế từng người.
Loại nhà máy được thể hiện bởi lớp kí hiệu riêng.
Lời giải
Cần giữ đối tượng, đơn vị và năm của bản đồ. Nền bình quân cho mức sản lượng tính theo dân số, không thay thông tin tổng, tiêu thụ hoặc cơ cấu nguồn.
Đang học