Cơ cấu tuổi và cách đọc tháp dân số

Cơ cấu tuổi là tỉ trọng các nhóm tuổi trong tổng dân số. Có thể dùng khoảng đều như 0–4, 5–9 tuổi hoặc nhóm rộng như 0–14, 15–64, từ 65 tuổi. Các nhóm phải rõ ranh giới để không tính trùng hoặc bỏ sót. Nhóm 15–64 là nhóm dùng trong phân tích của bài; không tự đồng nhất với độ tuổi lao động theo pháp luật hoặc toàn bộ số người có việc làm. Nhu cầu học tập, việc làm, y tế, chăm sóc thay đổi theo cơ cấu tuổi.

Theo khung SGK: dân số trẻ khi nhóm dưới 15 tuổi chiếm từ 35% và nhóm từ 65 tuổi dưới 7%; già hóa dân số khi nhóm từ 65 tuổi chiếm từ 7%, dân số già khi nhóm này từ 14%. Khung dân số vàng xét nhóm 15–64 tuổi chiếm ít nhất hai phần ba tổng dân số. Các điều kiện có thể đồng thời xuất hiện: tỉ trọng 15–64 cao không ngăn việc nhóm cao tuổi cũng tăng. Cơ cấu thuận lợi tạo cơ hội, còn chuyển thành kết quả phát triển cần việc làm, kĩ năng và chính sách phù hợp.

Tháp dân số đặt nhóm tuổi theo chiều dọc, tuổi thấp ở dưới. Hai phía thể hiện nam và nữ; trục ngang trong các hình minh họa dưới đây là % của tổng dân số cho từng giới, từng nhóm tuổi. Phải cộng cả hai phía khi muốn biết tỉ trọng một nhóm tuổi. Ba bộ số được đặt để minh họa hình dạng, không phải số liệu của quốc gia cụ thể. Các nhóm đều cách nhau 5 tuổi, riêng nhóm cuối gộp từ 80 tuổi; tổng hai giới và tất cả nhóm là 100%.

Đáy tương đối rộng cho thấy các nhóm nhỏ tuổi có tỉ trọng lớn. Dạng này gần dạng tam giác được học: thường gắn cơ cấu trẻ. Muốn kết luận theo ngưỡng phải cộng số liệu nhóm tuổi, không chỉ nhìn đường bao.

Những nhóm ở đáy hẹp hơn một số nhóm ngay phía trên cho thấy cơ cấu đang biến đổi. Dạng gần quả chuông trong bài học gợi sự chuyển từ cơ cấu trẻ sang già hơn; nguyên nhân cụ thể còn cần dữ liệu sinh, tử và di cư.

Đáy thu hẹp và phần tuổi cao tương đối lớn gợi cơ cấu già hơn, gần dạng hình chum được học. Có thể liên hệ nhu cầu chăm sóc sức khỏe, thích ứng thị trường lao động. Không kết luận mọi người cao tuổi không tham gia sản xuất.