Thực hành vẽ cơ cấu dân thành thị và nông thôn

Bảng tính bằng triệu người, cùng phạm vi toàn thế giới. Trước khi tính cơ cấu, kiểm tổng thành thị cộng nông thôn bằng tổng dân ở từng năm. | Năm | Thành thị | Nông thôn | Tổng | |---|---:|---:|---:| | 1950 | 750,9 | 1 785,5 | 2 536,4 | | 1980 | 1 754,2 | 2 703,8 | 4 458,0 | | 2000 | 2 868,3 | 3 275,2 | 6 143,5 | | 2020 | 4 379,0 | 3 416,0 | 7 795,0 | Nguồn: SGK Chuyên đề học tập Địa lí 10 KNTT, bảng 5, tr.27. Không coi bốn mốc này là số liệu hiện tại hoặc dữ liệu của riêng Việt Nam.

Lấy số dân mỗi bộ phận chia tổng dân cùng năm rồi nhân 100. Làm tròn một chữ số thập phân sau khi tính. Tỉ lệ thành thị lần lượt 29,6%; 39,3%; 46,7%; 56,2%; nông thôn lần lượt 70,4%; 60,7%; 53,3%; 43,8%. Ở năm 2020: 4 379,0/7 795,0 × 100 ≈ 56,2%; phần còn lại khoảng 43,8%. Không dùng tổng dân năm 1950 để tính cơ cấu năm 2020. Ghi rõ số gốc, công thức và quy tắc làm tròn để kết quả có thể kiểm tra.

Dựng trục đứng 0–100%, trục ngang năm 1950, 1980, 2000, 2020. Khoảng thời gian lần lượt 30, 20, 20 năm nên khoảng cách trên trục cần theo tỉ lệ tương ứng; không giãn ba khoảng bằng nhau. Đánh dấu tỉ lệ thành thị và nối các mốc. Miền dưới đường là thành thị; miền trên tới 100% là nông thôn, nếu chọn thứ tự như hình mẫu. Dùng màu hoặc kí hiệu phân biệt, ghi tên biểu đồ, đơn vị, năm, chú giải và nguồn. Biểu đồ trong bài dùng số gốc và nhãn làm tròn một chữ số; tự vẽ rồi đối chiếu các mốc và tổng 100%. Sản phẩm cần có bảng xử lí và biểu đồ do người học thực hiện. Chọn đúng câu luyện chưa thay hoạt động này.

Qua bốn mốc, tỉ lệ thành thị tăng, tỉ lệ nông thôn giảm. Trong hai mốc 2000 và 2020, năm 2000 thành thị còn dưới 50%, còn năm 2020 đã trên 50%. Bảng không cho năm chính xác tỉ lệ vượt 50%, vì thiếu các năm ở giữa. Dân nông thôn vẫn tăng từ 1 785,5 lên 3 416,0 triệu người, mặc dù tỉ trọng giảm từ 70,4% xuống 43,8%. Số tuyệt đối và cơ cấu cần đọc riêng; biểu đồ miền 100% không thể hiện quy mô tổng dân tăng bao nhiêu.