Một văn bản giải quyết vấn đề bằng thông tin địa lí
Báo cáo địa lí trình bày hiểu biết về một hoặc một số vấn đề tự nhiên, dân cư, kinh tế, môi trường ở địa phương, đất nước hoặc thế giới. Báo cáo cần câu hỏi và phạm vi rõ, thông tin được thu thập, xử lí, phân tích và sắp xếp để làm sáng tỏ vấn đề.
Báo cáo không chỉ là tập hợp các đoạn chép từ nhiều nguồn. Người viết phải chọn bằng chứng phù hợp, giải thích các mối liên hệ và ghi nguồn để người đọc có thể kiểm tra. Phân biệt dữ kiện, suy luận và điều chưa đủ căn cứ.
Bài luyện
Đặc điểm nào phù hợp với báo cáo địa lí?
Tập hợp văn bản chưa thay việc xử lí và phân tích.
Cảm xúc không tự là bằng chứng về hiện tượng địa lí.
Không được làm sai dữ liệu để giữ một ý định có sẵn.
Đúng. Báo cáo cần bằng chứng và tổ chức theo câu hỏi.
Lời giải
Báo cáo cần chọn, xử lí và phân tích thông tin để trả lời câu hỏi. Ghi nguồn và giữ trung thực giúp người đọc đối chiếu được nhận xét.
Bốn nhóm nội dung cần liên hệ
Theo khung SGK, báo cáo thường có ý nghĩa của vấn đề; khả năng của vấn đề, tức các điều kiện và tiềm năng phù hợp; thực trạng; hướng giải quyết.
Ý nghĩa giải thích vì sao cần tìm hiểu. Điều kiện cho thấy những nhân tố có liên quan. Thực trạng mô tả, phân tích vấn đề đang hoặc đã diễn ra. Hướng giải quyết cần dựa trên những điều kiện và bằng chứng đã phân tích.
Cấu trúc có thể điều chỉnh theo mục đích. Với một hiện tượng tự nhiên, không ép mọi đề mục thành tiềm năng phát triển kinh tế; cần lựa chọn cách diễn đạt đúng câu hỏi.
Bài luyện
Phần “điều kiện, tiềm năng” trong báo cáo về một hoạt động kinh tế chủ yếu làm rõ điều gì?
Danh mục nguồn chưa thay phân tích nhân tố.
Giải pháp cần dựa trên điều kiện và thực trạng.
Đúng. Đây là cơ sở để giải thích và đề xuất.
Kết quả sản lượng thuộc thông tin thực trạng, chưa đủ về điều kiện.
Lời giải
Các điều kiện gồm những nhân tố tự nhiên và kinh tế–xã hội phù hợp vấn đề. Không cần liệt kê mọi yếu tố nếu không giải thích được liên hệ.
Mỗi phần phục vụ câu hỏi chung
Ví dụ minh họa về cách tổ chức: với vấn đề phân bố cây bóng mát trong trường, có thể nêu ý nghĩa đối với không gian sử dụng; điều kiện đất và cách bố trí; thực trạng phân bố theo khu vực; đề xuất chăm sóc, bố trí hoặc tìm hiểu bổ sung theo căn cứ. Đây là đề cương ví dụ, chưa phải kết quả khảo sát.
Một nhận xét cần có bằng chứng tương ứng. Đếm cây cho biết số lượng, chưa tự cho biết diện tích che phủ hoặc mức giảm nhiệt. Nếu chưa đo một chỉ tiêu, không tự viết con số hiệu quả.
Bài luyện
Báo cáo mới có số cây theo từng khu vực, chưa đo tán hoặc diện tích. Có đủ để tính chính xác tỉ lệ che phủ không?
Không có phép tính như vậy.
Đúng. Số cây chưa thay diện tích che phủ.
Kích thước tán có thể khác nhau.
Thiếu đại lượng và tổng diện tích phù hợp.
Lời giải
Đại lượng dùng để kết luận phải khớp dữ liệu. Số cây cho phân bố theo số lượng; diện tích che phủ cần diện tích tán và phạm vi tính, có xử lí phần chồng lấn phù hợp.
Bài luyện
Một giải pháp trong báo cáo nên liên hệ với những phần nào?
Đúng. Đề xuất cần có cơ sở.
Đẹp về hình thức không thay tính phù hợp nội dung.
Sở thích chưa là căn cứ giải quyết vấn đề.
Số trang không quyết định giải pháp phù hợp.
Lời giải
Hướng giải quyết cần xuất phát từ thông tin về điều kiện và thực trạng. Nêu biện pháp, lí do, điều kiện và cách kiểm kết quả giúp đề xuất có thể được đánh giá.
Đang học