Khi các mảng xô vào nhau hoặc tách xa nhau

Khi hai phần vỏ lục địa xô vào nhau, vật chất bị nén ép mạnh và uốn nếp, tạo các dãy núi cao, đồ sộ. Dãy Hi-ma-lay-a là ví dụ gắn với sự xô vào giữa phần Ấn Độ và phần Âu – Á. Khi phần vỏ đại dương xô vào phần vỏ lục địa, vỏ đại dương có thể bị hút chìm xuống dưới. Gần nơi tiếp xúc hình thành vực biển sâu, còn phía lục địa có thể hình thành dãy núi. Trường hợp mảng Na-xca và Nam Mỹ gắn với vực biển Pê-ru – Chi-lê và dãy An-đét.

Khi hai mảng tách xa, vết nứt mở ra và vật chất nóng chảy đi lên, nguội đi tạo phần vỏ mới. Quá trình này gắn với các sống núi ngầm giữa đại dương, chẳng hạn sống núi giữa Đại Tây Dương. Cần đọc hướng mũi tên trên sơ đồ. Hai mũi tên hướng ra xa nhau biểu hiện tách dãn; hướng về nhau biểu hiện xô vào. Một hình mặt cắt chỉ làm rõ quá trình, không cho biết vị trí địa lí nếu thiếu bản đồ kèm theo.

Phần trên là tách dãn: hai khối đi ra xa, vật chất nóng chảy đi lên ở giữa. Phần dưới minh họa vỏ đại dương hút chìm dưới vỏ lục địa. Các màu chỉ giúp phân biệt thành phần trong mô hình.

| Dấu hiệu chính | Cách giải thích phù hợp trong bài | |---|---| | Núi cao do nén ép phần vỏ lục địa | Hai phần lục địa xô vào nhau | | Vực biển sâu sát lục địa và dãy núi ven rìa | Vỏ đại dương hút chìm dưới vỏ lục địa | | Sống núi giữa đại dương, có vỏ mới | Mảng tách xa, vật chất nóng chảy đi lên | Động đất và núi lửa thường liên quan các vùng tiếp xúc mảng, nhưng không phải mọi kiểu tiếp xúc đều tạo núi lửa như nhau. Không suy ra rằng bất kì nơi nào có núi cao cũng đang có núi lửa hoạt động.