Từ mẫu nước đến tiêu bản
Dưới hướng dẫn của giáo viên, chuẩn bị kính hiển vi, lam, lamen, pipet và mẫu nước đã được chọn an toàn. Theo cách trong SGK, đặt ít sợi bông lên lam, nhỏ một giọt mẫu vào phần bông và đậy lamen. Giữ dụng cụ sạch, dùng pipet theo hướng dẫn, không hút bằng miệng.
Đặt tiêu bản trên mâm kính, quan sát bắt đầu ở vật kính nhỏ để tìm vùng có đối tượng. Sau đó mới chuyển mức phóng đại phù hợp và chỉnh theo hướng dẫn. Không tự dùng vật kính đặc biệt hay dầu nhúng khi chưa được hướng dẫn hoặc khi thiết bị không phù hợp.
Ghi điều đã thấy, không đoán quá mức
Độ phóng đại tổng bằng độ phóng đại thị kính nhân độ phóng đại vật kính. Phóng đại lớn hơn không tự làm ảnh rõ hơn; cần lấy nét, ánh sáng và tiêu bản phù hợp. Kết quả cần ghi mã mẫu, mức phóng đại, hình vẽ hoặc mô tả hình dạng, vận động và số lượng theo cách quan sát đã thống nhất.
Nếu chưa đủ dấu hiệu, ghi là đối tượng quan sát được hoặc nhóm nhận diện dự kiến, không tự gán tên loài và kết luận nước an toàn. Quan sát một giọt nước chưa đại diện đầy đủ cho mọi sinh vật của ao. Thu dọn lam, lamen và bảo quản kính theo hướng dẫn, tránh vỡ kính và tiếp xúc mẫu không phù hợp.
Tính độ phóng đại và nêu giới hạn
Ví dụ: dùng thị kính 10 × với vật kính 40 × tạo độ phóng đại tổng 400 × . Nếu thấy một sinh vật nhỏ chuyển động, có thể vẽ và mô tả đặc điểm nhìn thấy; chưa đủ căn cứ chỉ từ chuyển động để khẳng định chính xác loài hoặc nguy cơ gây bệnh. Sản phẩm thực hành là bản ghi cùng thao tác được giáo viên đánh giá, không chỉ một con số phóng đại.
Bài luyện
Thị kính 10 × kết hợp vật kính 20 × cho độ phóng đại tổng bao nhiêu?
20 × chỉ là mức của vật kính, chưa tính thị kính.
Đúng: 10 × 20 = 200 lần.
Cần nhân hai mức, không cộng 10+20.
Chia 20 : 10 không phải cách tính độ phóng đại tổng.
Lời giải
Độ phóng đại tổng = độ phóng đại thị kính × độ phóng đại vật kính = 10 × 20 = 200 lần.
Bài luyện
Vì sao thường bắt đầu quan sát bằng vật kính nhỏ?
Đúng: trình tự này hỗ trợ tìm đối tượng và điều chỉnh quan sát.
Phóng đại lớn vẫn cần lấy nét và điều kiện quang học phù hợp.
Tiêu bản vẫn phải được chuẩn bị đúng.
Độ phóng đại không đổi bản chất loài.
Lời giải
Đúng: trình tự này hỗ trợ tìm đối tượng và điều chỉnh quan sát.
Bài luyện
Thấy vài sinh vật trong một giọt nước có đủ kết luận ao không có mầm bệnh không?
Sinh vật phân bố không đồng đều và phương pháp có giới hạn phát hiện.
Phóng đại cao không tự bảo đảm phát hiện, định danh mọi tác nhân.
Chưa thấy chết không chứng minh không có tác nhân gây hại.
Đúng: một quan sát nhỏ không loại trừ mọi tác nhân, cần phương pháp phù hợp mục tiêu.
Lời giải
Đúng: một quan sát nhỏ không loại trừ mọi tác nhân, cần phương pháp phù hợp mục tiêu.
Đang học