Nhóm cấu tạo cho biết loại cơ thể
SGK tổ chức thủy sản thành các nhóm theo cấu tạo: cá; giáp xác; động vật thân mềm; rong, tảo; bò sát và lưỡng cư. Cá chép thuộc nhóm cá, cua thuộc giáp xác, ốc nhồi và mực thuộc thân mềm, rong sụn thuộc nhóm rong, tảo. Ba ba là bò sát, ếch là lưỡng cư trong nhóm cuối của bài.
Nhóm thân mềm không có nghĩa mọi loài đều có vỏ ngoài rõ như ốc. Tên có chữ “cá” trong cách gọi dân gian cũng chưa đủ để xếp một đối tượng vào nhóm cá. Cần căn cứ đặc điểm và tên đối tượng đã được xác minh.
Tính ăn là một trục phân loại khác
Theo tính ăn, bài học chia nhóm ăn thực vật, ăn tạp và ăn động vật. Các ví dụ SGK lần lượt là cá trắm cỏ, cá rô phi và cá quả. Cách xếp này mô tả đặc điểm dinh dưỡng khái quát; nhu cầu thức ăn còn thay đổi theo tuổi và điều kiện nuôi.
Một loài đồng thời thuộc nhóm cấu tạo và nhóm tính ăn. “Cá” và “ăn thực vật” không phải hai phương án loại trừ nhau. Không suy từ tên nhóm rằng có thể cho ăn bất kì nguyên liệu nào hoặc chỉ cần một loại thức ăn trong mọi giai đoạn.
Xếp một đối tượng theo hai tiêu chí
Theo ví dụ của bài, cá trắm cỏ thuộc nhóm cá khi xét cấu tạo và nhóm ăn thực vật khi xét tính ăn. Hai kết luận không mâu thuẫn vì trả lời hai câu hỏi khác nhau. Nếu đề yêu cầu cấu tạo mà chỉ trả lời “ăn thực vật” thì chưa đúng tiêu chí.
Bài luyện
Mực được xếp vào nhóm cấu tạo nào trong bài học?
Mực là động vật, không thuộc nhóm rong, tảo.
Đúng: thân mềm gồm những loài có hình thái vỏ và cơ thể khác nhau, có cả mực.
Mực không thuộc nhóm giáp xác như tôm, cua.
Sống trong nước không phải dấu hiệu đủ để xếp nhóm cá.
Lời giải
Đúng: thân mềm gồm những loài có hình thái vỏ và cơ thể khác nhau, có cả mực.
Bài luyện
“Cá rô phi là cá và thuộc nhóm ăn tạp” nên được hiểu thế nào?
Đúng: nhiều trục phân loại có thể cùng mô tả một loài.
Loài có thể được phân nhóm theo nhiều tiêu chí độc lập.
Ăn tạp mô tả dinh dưỡng, không chỉ nguồn gốc.
Nhóm cá gồm loài có những tính ăn khác nhau.
Lời giải
Đúng: nhiều trục phân loại có thể cùng mô tả một loài.
Bài luyện
Trong nhóm bò sát và lưỡng cư của bài, ví dụ nào thuộc lưỡng cư?
Ba ba là bò sát, cùng nhóm khái quát của SGK nhưng khác lớp với ếch.
Cua thuộc giáp xác.
Ốc nhồi thuộc động vật thân mềm.
Đúng: ếch là ví dụ lưỡng cư trong bài.
Lời giải
Đúng: ếch là ví dụ lưỡng cư trong bài.
Đang học