Phối trộn cần cả công thức và độ đồng đều
Phối trộn kết hợp nhiều nguyên liệu thành thức ăn hỗn hợp theo công thức phù hợp. Công thức quy định loại và lượng; thao tác cân, trộn giúp các phần phân bố đồng đều. Có đúng tổng khối lượng nhưng trộn không đều thì các phần lấy ra có thể khác nhau.
Khi tính cần thống nhất đơn vị và nền thành phần. Nếu các tỉ lệ được cho theo chất khô thì không tự lấy nhân với khối lượng tươi. Những bài tính dưới đây dùng giả định trên khối lượng nguyên liệu ở cùng nền tính, không là hướng dẫn khẩu phần nuôi.
Tính trên một chỉ tiêu giả định
Giả định nguyên liệu A có 10% protein và B có 30% protein, đều tính trên khối lượng sử dụng. Trộn 6 kg A với 4 kg B: A cung cấp 6 × 0,10 = 0,6 kg; B cung cấp 4 × 0,30 = 1,2 kg protein. Tổng 1,8 kg trong 10 kg hỗn hợp, tương ứng 18%.
Không lấy trung bình (10% + 30%) : 2 vì hai nguyên liệu không có cùng khối lượng. Dù tính đúng 18%, vẫn chưa thể kết luận hỗn hợp đủ năng lượng, khoáng, vitamin hoặc phù hợp mọi vật nuôi.
Đánh giá công thức phải nhìn đủ yêu cầu
Một chỉ số đạt mục tiêu chưa chứng minh toàn khẩu phần đạt. Cần thành phần các nguyên liệu, khả năng tiêu hóa, mức ăn, độ an toàn và yêu cầu của đối tượng. Phần thực hành còn phải ghi lượng cân thực tế và độ đồng đều.
Nếu đổi quy mô mẻ theo cùng tỉ lệ thì mọi thành phần phải cùng nhân một hệ số. Đổi riêng một nguyên liệu sẽ làm công thức khác, cần tính và đánh giá lại.
Bài luyện
Mẻ giả định dùng 7 kg A có 8% protein và 3 kg B có 28% protein, cùng nền tính. Tỉ lệ protein hỗn hợp là bao nhiêu?
18% là trung bình không theo khối lượng, không áp khi 7 kg và 3 kg.
Không cộng trực tiếp hai phần trăm.
10 kg là tổng khối lượng, không phải tỉ lệ protein.
Lượng protein là 0,56 + 0,84 = 1,40 kg trên 10 kg.
Lời giải
Protein = 7 × 0,08 + 3 × 0,28 = 1,40 kg. Tỉ lệ = 1,40 : 10 × 100% = 14%.
Bài luyện
Một công thức giả định có A:B = 3:2. Mẻ 15 kg cần bao nhiêu mỗi loại?
Hai lượng đã bị đảo vị trí.
Đó là mẻ 5 kg, chưa đạt 15 kg.
Tổng 5 phần, mỗi phần 15 : 5 = 3 kg.
Chia đều làm tỉ lệ thành 1:1.
Lời giải
Tổng phần là 3 + 2 = 5; A = 15 × 3/5 = 9 kg; B = 15 × 2/5 = 6 kg.
Bài luyện
Chỉ biết mẻ phối trộn đạt một tỉ lệ protein đã tính. Kết luận nào có căn cứ?
Độ đồng đều phụ thuộc thao tác trộn.
Phép tính trên một chỉ tiêu có phạm vi giới hạn.
Một chỉ tiêu chưa đại diện mọi nhu cầu.
Chất lượng và an toàn nguyên liệu vẫn cần kiểm.
Lời giải
Phép tính trên một chỉ tiêu có phạm vi giới hạn.
Đang học