Một vật nuôi có thể được xét theo nhiều cách
Theo nguồn gốc, phân biệt giống bản địa với giống nhập nội. Giống bản địa hình thành, được nuôi và thích nghi trong điều kiện của một địa phương hoặc khu vực ở Việt Nam; giống nhập nội có nguồn gốc nước ngoài rồi được đưa vào Việt Nam. Con của một giống nhập nội sinh tại Việt Nam không vì nơi sinh đó mà tự trở thành giống bản địa.
Theo đặc tính sinh vật học, có thể xét gia súc/gia cầm, đẻ con/đẻ trứng, đặc điểm tiêu hóa và những tiêu chí phù hợp khác. Gia súc, gia cầm được phân biệt bởi nhóm đặc điểm sinh học, không chỉ đếm số chân. Gia súc nhai lại có dạ dày gồm bốn túi, không phải bốn dạ dày độc lập.
Mục đích sử dụng không thay đặc tính sinh học
Theo mục đích, có các nhóm lấy thịt, trứng, sữa, lông, sức kéo, làm cảnh hoặc nghiên cứu. Một loài hoặc một giống có thể được sử dụng theo nhiều hướng; cần nêu hướng đang xét trong tình huống. “Gia cầm” và “lấy trứng” là hai nhãn thuộc hai tiêu chí khác nhau, không phải hai nhóm loại trừ nhau trong cùng một phép phân loại.
Khi lấy ví dụ địa phương, phân biệt tên giống với nơi hiện đang nuôi. Bản cập nhật SGK nêu lợn Ba Xuyên ở thành phố Cần Thơ, cừu Phan Rang ở Khánh Hòa; tên giống không tự thay theo tên địa phương hiện hành. Nhận biết giống cần thông tin phù hợp, không kết luận chắc từ một ảnh mờ.
Sắp nhãn bằng cách ghi thêm tên tiêu chí
Với một đàn gà Hồ được nuôi lấy thịt: theo nguồn gốc là giống bản địa; theo nhóm sinh học là gia cầm; theo mục đích đang xét là lấy thịt. Các nhãn có thể đồng thời đúng. Không đặt ba nhãn này thành ba phương án loại trừ nhau mà bỏ tên tiêu chí.
Bài luyện
Hai nhãn “giống nhập nội” và “lấy sữa” thuộc những tiêu chí nào?
Một nhãn nói nguồn gốc giống, nhãn còn lại nói hướng khai thác.
Lấy sữa không là mức phân loại theo nguồn gốc.
Hai nhãn không cùng mô tả kiểu sinh sản.
Nguồn gốc giống và mục đích không đồng nghĩa nơi sinh cá thể.
Lời giải
Một nhãn nói nguồn gốc giống, nhãn còn lại nói hướng khai thác.
Bài luyện
Một con thuộc giống nhập nội được sinh tại trang trại Việt Nam. Kết luận nào đúng về tiêu chí nguồn gốc giống?
Nơi sinh không tự thay nguồn gốc giống.
Giống nhập nội có thể được nhân tại Việt Nam.
Tên giống không tự đổi theo nơi cá thể được sinh.
Cần xét nguồn gốc và quá trình hình thành giống, không chỉ nơi sinh một con.
Lời giải
Cần xét nguồn gốc và quá trình hình thành giống, không chỉ nơi sinh một con.
Bài luyện
Một đàn vịt được nuôi lấy trứng. Nhận xét nào giữ đúng tiêu chí?
Mục đích cần xét theo mô hình cụ thể.
Mục đích lấy trứng không xác định nguồn gốc giống.
Hai tiêu chí có thể cùng mô tả một đàn.
Mục đích không làm thay đổi nhóm sinh học.
Lời giải
Hai tiêu chí có thể cùng mô tả một đàn.
Đang học