Hiểu đúng linh kiện
Với tụ lí tưởng trong mạch xoay chiều hình sin ở tần số `f>0`, **dung kháng** `X_C=1/(2πfC)` (Ω), C tính bằng **F**. Tần số hoặc điện dung tăng thì dung kháng giảm. Ở trạng thái ổn định với nguồn một chiều, tụ lí tưởng không có dòng xuyên qua điện môi; lúc **mới nối/ngắt** có quá trình nạp/xả, nên câu “tụ luôn chặn DC” cần điều kiện. Với AC, tụ không “cho mọi dòng đi qua” như dây dẫn; mức dòng còn phụ thuộc `X_C`, các điện trở/tải và tần số. Trong hình15.6, chỉ biết đèn ghi 12 V, nguồn 12 V hiệu dụng và tụ 22 µF **chưa đủ** để khẳng định độ sáng hoặc công suất đèn, vì chưa biết đặc tính đèn và điện áp thực chia trên mạch. Dung kháng là công cụ phân tích, không là tiêu chí duy nhất để chọn tụ.
Ví dụ phân tích
Với `C=10 µF` và `f=50 Hz`, đổi `C=10×10⁻⁶ F`; `X_C≈1/(2×3,14×50×10×10⁻⁶)≈318 Ω`. Nếu tần số tăng gấp đôi mà C giữ nguyên thì X_C giảm một nửa, trong mô hình lí tưởng.
Bài luyện
C=10 µF, f=50 Hz cho X_C xấp xỉ bao nhiêu?
Sai đổi đơn vị.
Tụ không là dây nối tắt.
Đúng. Thay F vào 1/(2πfC) cho xấp xỉ 318 Ω.
Sai đổi đơn vị.
Lời giải
Thay F vào 1/(2πfC) cho xấp xỉ 318 Ω.
Bài luyện
Giữ C không đổi, tăng f gấp đôi thì X_C lí tưởng thay đổi thế nào?
Sai đại lượng.
Đúng. X_C tỉ lệ nghịch với f.
Ngược quan hệ.
Sai.
Lời giải
X_C tỉ lệ nghịch với f.
Bài luyện
Biết nguồn AC 12 V và bóng ghi 12 V mắc nối tiếp với tụ, đã đủ kết luận bóng sáng định mức chưa?
Đúng. Mạch nối tiếp chia điện áp và phụ thuộc tải.
Bỏ qua tụ.
Sai.
Điện dung ảnh hưởng.
Lời giải
Mạch nối tiếp chia điện áp và phụ thuộc tải.
Đang học