Mối liên hệ giữa khoa học, kĩ thuật và công nghệ

Quan hệ hai chiều

Khoa học cung cấp tri thức làm cơ sở cho kĩ thuật. Chẳng hạn, hiểu tác dụng từ của dòng điện giúp thiết kế động cơ điện. Hoạt động kĩ thuật tạo ra hoặc cải tiến sản phẩm và công nghệ; đồng thời phải dựa vào vật liệu, thiết bị và công nghệ hiện có để thực hiện thiết kế. Theo chiều ngược lại, những công cụ đo, quan sát và phân tích do kĩ thuật, công nghệ tạo ra giúp nghiên cứu khoa học chính xác hơn. Nhu cầu giải quyết một vấn đề kĩ thuật cũng có thể đặt ra câu hỏi mới cho khoa học. Vì vậy, không nên hiểu đây là một chuỗi chỉ đi một chiều rồi kết thúc.

Một thiết bị đo giúp nghiên cứu tốt hơn

Một nhóm nghiên cứu cần theo dõi nhiệt độ thay đổi rất nhanh. Bộ cảm biến và thiết bị ghi dữ liệu giúp thu được nhiều số đo theo thời gian. Trong tình huống này, sản phẩm kĩ thuật, công nghệ **hỗ trợ hoạt động khoa học**. Khi kết quả đo cho thấy thiết bị chưa đủ nhạy, nhóm có thể đề xuất cải tiến cảm biến. Yêu cầu nghiên cứu lại thúc đẩy hoạt động kĩ thuật. Muốn giải thích mối liên hệ, cần chỉ ra bên nào đang cung cấp tri thức, phương tiện hoặc yêu cầu cho bên còn lại.

Bài luyện

Thiết bị quan sát mới giúp nhà nghiên cứu thu được hình ảnh mà trước đây chưa quan sát được. Quan hệ nào thể hiện trực tiếp trong tình huống?

AKhoa học chỉ sử dụng những phương tiện có từ trước khi nghiên cứu.BCông nghệ thay thế hoàn toàn việc phân tích bằng chứng khoa học.CKết quả nghiên cứu làm mọi thiết bị quan sát trở nên không cần thiết.DKĩ thuật, công nghệ tạo phương tiện hỗ trợ khoa học.

Bài luyện

Khi thiết kế máy bơm mới, nhóm kĩ thuật lựa chọn vật liệu và phương pháp gia công đang có. Điều này cho thấy gì?

ACó vật liệu sẵn thì không cần kiểm tra yêu cầu của thiết kế.BMọi công nghệ hiện có đều phù hợp với cùng một thiết kế.CHoạt động kĩ thuật dựa vào cơ sở công nghệ hiện có.DThiết kế chỉ phụ thuộc tri thức khoa học, không phụ thuộc phương tiện chế tạo.

Bài luyện

Nhận định nào diễn tả đầy đủ hơn quan hệ giữa ba lĩnh vực?

AMọi phát triển kĩ thuật đều thực hiện được ngay khi có một công thức khoa học.BChúng hỗ trợ, thúc đẩy nhau; từng tình huống cần xác định vai trò cụ thể.CKhoa học tạo ra kĩ thuật rồi không còn liên hệ với công nghệ.DCông nghệ chỉ nhận kết quả, không cung cấp công cụ cho nghiên cứu.