Mới phải gắn với lĩnh vực và giải pháp
Công nghệ mới có giải pháp kĩ thuật phát triển hơn so với công nghệ đang dùng trong một lĩnh vực, ở một bối cảnh nhất định. “Mới” không chỉ có nghĩa một sản phẩm vừa được mua hoặc đổi màu vỏ. Cần chỉ ra giải pháp nào thay đổi và nó giúp thực hiện nhiệm vụ ra sao.
Các nhóm công nghệ trong bài gồm nano, CAD/CAM/CNC, in 3D, năng lượng tái tạo, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và robot thông minh. Đây là các nhóm được chương trình giới thiệu; không nên hiểu mọi ứng dụng mang tên đó đều vừa xuất hiện ở thời điểm hiện tại.
Nano là thang kích thước của cấu trúc
Công nghệ nano nghiên cứu, chế tạo và ứng dụng vật liệu có cấu trúc nano, thường trong khoảng **1–100 nanomét** ở phạm vi được giới thiệu. Một nanomét bằng một phần tỉ mét: $1\,\mathrm{nm}=10^{-9}\,\mathrm{m}$.
Điểm quan trọng là kích thước của cấu trúc vật liệu được khai thác, không phải toàn bộ sản phẩm phải nhỏ cỡ nano. Một lớp vật liệu có cấu trúc nano có thể nằm trên bề mặt một sản phẩm lớn. Hướng ứng dụng được giới thiệu trong điện tử, cơ khí, may mặc và y tế; chỉ tên gọi “nano” chưa đủ chứng minh hiệu quả hay độ an toàn của một sản phẩm cụ thể.
Đọc đúng thông tin trên mô tả vật liệu
Một mô tả cho biết lớp phủ sử dụng hạt kích thước 20 nm. Kích thước này nằm trong khoảng nano được giới thiệu. Nếu chỉ biết sản phẩm có đường kính 20 mm thì chưa có căn cứ kết luận sản phẩm dùng công nghệ nano.
Thông tin cần tìm là cấu trúc nào có kích thước nano, phục vụ chức năng gì và có căn cứ kiểm chứng nào; không suy từ chữ “nano” thành cam kết chữa bệnh hoặc bảo vệ tuyệt đối.
Bài luyện
Mô tả nào trực tiếp cho thấy cấu trúc vật liệu nằm trong khoảng nano được giới thiệu?
Kích thước bao bì không cho biết công nghệ vật liệu bên trong.
Đúng. 35 nm nằm trong khoảng 1–100 nm của cấu trúc được xét.
Kích thước ngoài tính bằng mm không chứng minh có cấu trúc nano.
Kích thước của máy không phải kích thước cấu trúc vật liệu.
Lời giải
Đúng. 35 nm nằm trong khoảng 1–100 nm của cấu trúc được xét.
Bài luyện
Một chiếc máy vừa được mua nhưng nguyên lí và quy trình không đổi. Có thể chỉ dựa vào việc mua mới để gọi đó là công nghệ mới không?
Đúng. Mới về thời điểm mua khác với phát triển về giải pháp công nghệ.
Thời điểm mua không xác định bản chất của giải pháp.
Màu vỏ không tự chứng minh thay đổi về công nghệ.
Đổi tên cũng không chứng minh có giải pháp kĩ thuật mới.
Lời giải
Đúng. Mới về thời điểm mua khác với phát triển về giải pháp công nghệ.
Bài luyện
Một vật dụng lớn có lớp phủ chứa cấu trúc nano. Nhận xét nào phù hợp?
Đây là nhầm kích thước cấu trúc với kích thước ngoài của sản phẩm.
Kích thước ngoài lớn không loại trừ cấu trúc nano ở một lớp vật liệu.
Cần có thông tin cụ thể và căn cứ kiểm chứng cho ứng dụng đó.
Đúng. Cần xét cấu trúc được khai thác, không chỉ kích thước toàn sản phẩm.
Lời giải
Đúng. Cần xét cấu trúc được khai thác, không chỉ kích thước toàn sản phẩm.
Đang học