Bảo vệ và khai thác rừng bền vững

Muốn chọn biện pháp bảo vệ phù hợp, trước hết cần xác định chức năng chính của khu rừng. Rừng phòng hộ bảo vệ đất, nước và hạn chế tác động của thiên tai. Trong nhóm này, rừng đầu nguồn giúp hạn chế xói mòn, điều hòa dòng chảy; rừng ven biển giảm tác động của sóng, gió; rừng chắn cát hạn chế cát di chuyển. Rừng đặc dụng được dùng chủ yếu để bảo tồn thiên nhiên, nguồn gen và phục vụ nghiên cứu. Rừng sản xuất cung cấp lâm sản nhưng vẫn phải duy trì các chức năng môi trường. Bảo vệ đa dạng sinh học là giữ cả loài, nguồn gen và môi trường sống. Chỉ giữ cây gỗ lớn nhưng phá tầng dưới hoặc săn bắt động vật vẫn gây tổn hại hệ sinh thái. Phòng cháy rừng gồm kiểm soát nguồn lửa, cảnh báo, tuần tra và làm băng cản lửa ở vị trí phù hợp. Băng cản lửa có tác dụng hạn chế cháy lan nhưng không thể thay thế việc phát hiện và xử lí đám cháy. Khi thấy khói bất thường, cần báo ngay cho người phụ trách hoặc lực lượng có trách nhiệm và rời khỏi nơi nguy hiểm theo hướng dẫn. Theo dõi ảnh vệ tinh, thiết bị bay và bản đồ số giúp phát hiện tán rừng biến động; vẫn cần kiểm tra hiện trường để xác định nguyên nhân. Với sâu hại, cần nhận diện và chọn biện pháp phù hợp, tránh phun tràn lan. Sinh kế hợp pháp và sự tham gia của cộng đồng giúp việc bảo vệ được duy trì lâu dài.

| Phương thức | Cách tổ chức chặt cây | |---|---| | Khai thác trắng | Chặt toàn bộ cây rừng trong khu khai thác trong một mùa khai thác | | Khai thác dần | Chặt qua nhiều lần trong thời gian nhất định, tạo điều kiện tái sinh | | Khai thác chọn | Chọn chặt cây đáp ứng tiêu chí, giữ lại các cây khác | Một phương thức khai thác chỉ được xem là bền vững khi phù hợp với loại rừng, địa hình, trữ lượng và khả năng phục hồi. Cũng cần xem số cây được giữ lại và mức độ bảo vệ thảm thực vật. Đặc biệt ở đất dốc, mất tán che và thảm mục sẽ làm nguy cơ xói mòn tăng lên. Khai thác phải theo phương án được phép, bảo đảm nguồn gốc lâm sản và hạn chế tổn thương hệ sinh thái. Trồng rừng sản xuất hợp lí tạo nguồn nguyên liệu, giảm áp lực lên rừng tự nhiên; không phải lí do để phá rừng tự nhiên đổi sang rừng trồng.

Khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tạo điều kiện để cây tái sinh tự nhiên phát triển, kết hợp bảo vệ và tác động lâm sinh phù hợp. Khi dùng tái sinh bằng hạt, giữ cây mẹ khỏe giúp duy trì nguồn hạt. Nơi cần trồng bổ sung phải chọn loài, mật độ theo mục tiêu phục hồi. Sau khai thác, cần phục hồi theo phương án và theo dõi diện tích đạt yêu cầu, cây sống, sinh trưởng, thành phần loài. Trồng nhiều cây chưa có nghĩa phục hồi tốt nếu phần lớn chết hoặc hệ sinh thái tiếp tục suy thoái. Du lịch sinh thái chỉ hỗ trợ bảo tồn khi kiểm soát hoạt động, khách, rác và tác động lên sinh cảnh.