Vật liệu được chọn theo công việc
Vật liệu cơ khí là những nguyên vật liệu dùng để tạo sản phẩm cơ khí. Khi lựa chọn cần xét tính chất cơ học, vật lí, hoá học và công nghệ: chịu lực ra sao, nặng nhẹ thế nào, dẫn điện/nhiệt, chịu môi trường và có thể gia công theo cách nào. Vì yêu cầu khác nhau, một sản phẩm có thể dùng nhiều vật liệu: phần chịu lực, tay cầm và bộ phận dẫn điện không nhất thiết giống nhau.
Kim loại đen và kim loại màu
Nhóm kim loại đen học trong bài gồm thép, gang, có thành phần chủ yếu là sắt và carbon. Theo cách phân loại trong SGK, thép có tỉ lệ carbon ≤ 2,14%, gang có tỉ lệ carbon > 2,14%. Inox là thép không gỉ, vẫn thuộc nhóm kim loại đen dù bề mặt sáng. Nhóm kim loại màu có đồng, nhôm và các hợp kim của chúng. Tên nhóm không phải hướng dẫn đoán vật liệu chỉ bằng màu ngoài.
Đặc điểm gắn với ứng dụng
Thép thường cứng, dẻo, dễ gia công, dùng làm nhiều chi tiết máy, dụng cụ, đinh vít; loại thép thông thường có thể bị gỉ. Gang cứng, giòn, chịu mài mòn, thường làm vỏ máy, các chi tiết đúc. Đồng và hợp kim đồng dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, dùng cho dây dẫn, bạc trượt, chi tiết tiếp xúc điện. Nhôm và hợp kim nhôm nhẹ, dẫn điện/nhiệt tốt, dùng làm vỏ, khung và nhiều vật gia dụng. Đặc tính cụ thể còn phụ thuộc loại hợp kim và cách xử lí, không lấy một mô tả khái quát thay mọi thông số sản phẩm.
Nhận mẫu có căn cứ
Với hai mẫu hợp kim sắt–carbon đã có phiếu thành phần: mẫu M chứa 1,2% carbon, mẫu N chứa 3,2%. Theo ngưỡng của bài, M là thép, N là gang. Khi quan sát bộ tiêu bản ở lớp, ghi tên, nhóm, đặc điểm và ứng dụng dựa trên mẫu có nhãn cùng hướng dẫn. Không đốt, thử hoá chất hoặc làm hỏng đồ dùng để đoán vật liệu; màu sắc một mình chưa chứng minh thành phần.
Bài luyện
Inox sáng màu được xếp vào nhóm nào trong bài?
Chất dẻo không phải thép không gỉ.
Inox là một loại thép, nên thuộc kim loại đen; tên nhóm không phụ thuộc màu sáng.
Không phân nhóm bằng màu bề mặt.
Cao su là phi kim, khác thép.
Lời giải
Inox là một loại thép, nên thuộc kim loại đen; tên nhóm không phụ thuộc màu sáng.
Bài luyện
Hai mẫu sắt–carbon M:1,2%, N:3,2% được phân loại thế nào theo bài?
1,2% ≤ 2,14% nên M là thép; 3,2% > 2,14% nên N là gang theo dữ kiện đã cho.
Cách này đảo hai phía của ngưỡng carbon.
Đề đã cho hợp kim sắt–carbon, không phải nhôm.
Hợp kim sắt–carbon vẫn thuộc vật liệu kim loại.
Lời giải
1,2% ≤ 2,14% nên M là thép; 3,2% > 2,14% nên N là gang theo dữ kiện đã cho.
Bài luyện
Tính chất nào giúp giải thích việc dùng đồng làm lõi dây dẫn điện?
Đây không phải tính chất được dùng để chọn đồng làm lõi dẫn.
Đàn hồi như cao su không phải căn cứ chính ở đây.
Nếu không dẫn điện thì không đáp ứng chức năng của lõi dây.
Khả năng dẫn điện tốt phù hợp chức năng đưa dòng điện của lõi dây.
Lời giải
Khả năng dẫn điện tốt phù hợp chức năng đưa dòng điện của lõi dây.
Bài luyện
Nhận xét nào phù hợp khi quan sát vật thật?
Đen là tên nhóm, không quy định màu bề mặt.
Các bộ phận có thể dùng vật liệu khác nhau theo chức năng.
Màu là dấu hiệu quan sát, chưa đủ xác định thành phần hay nhóm vật liệu.
Thép, inox cũng có thể trắng sáng.
Lời giải
Màu là dấu hiệu quan sát, chưa đủ xác định thành phần hay nhóm vật liệu.
Đang học