Chuẩn bị mô hình và phiếu đo
Thực hành với bộ mô hình đai, bánh răng và tay quay con trượt dưới hướng dẫn của người phụ trách. Chuẩn bị dụng cụ phù hợp như tua vít, kìm, thước lá/thước cặp; ghi kí hiệu bộ phận, số liệu và kết quả. Mô hình phải dừng khi tháo lắp, không có nguồn động lực đang hoạt động; chỉ quay tay chậm sau kiểm tra. Không tháo các máy thật thay bộ mô hình.
Đo trước, lắp đúng rồi kiểm
Đo D₁,D₂ của bánh đai cùng đơn vị; đánh dấu để đếm đủ Z₁,Z₂ của bánh răng. Với đai: lắp bánh dẫn, giữ chắc vít hãm, lắp bánh bị dẫn và vít hãm rồi mắc đai phù hợp. Với bộ ba bánh răng: lần lượt lắp dẫn, trung gian, bị dẫn, bảo đảm các cặp ăn khớp và vít hãm chắc. Với con trượt: lắp giá lên đế, nối con trượt–thanh truyền–đĩa quay theo mô hình; đưa con trượt vào dẫn hướng rồi cố định đĩa. Kiểm khớp chuyển động và không vướng trước quay thử.
Bánh trung gian và kiểm số vòng
Mỗi cặp bánh răng ngoài trực tiếp đổi chiều; có một bánh trung gian, bánh đầu và cuối cùng chiều. Tỉ số tốc độ đầu/cuối của dãy đơn được tính từ số răng bị dẫn cuối chia số răng dẫn đầu; bánh trung gian không làm thay đổi tỉ số đó. Đánh dấu và đếm số vòng trong cùng khoảng quay để tính i = số vòng dẫn/số vòng bị dẫn. Không lấy số vòng bị dẫn của một vòng dẫn rồi gọi ngay đó là i.
Phiếu kết quả có kiểm chứng
Mẫu dữ liệu minh họa: D₁ = 80 mm, D₂ = 160 mm nên i lí thuyết = 2 nếu không trượt. Khi quay dẫn 4 vòng, bị dẫn 2 vòng thì i quan sát = 4/2 = 2. Ghi dữ liệu, cách đo, cách đếm, kết quả và nhận xét; nếu không khớp, dừng để kiểm đếm và tình trạng mô hình. Tiêu chí gồm tháo lắp đúng, bộ truyền làm việc trơn, an toàn và báo cáo có căn cứ; điểm câu luyện chưa chứng minh thành thạo thao tác.
Bài luyện
Trước khi tháo lắp mô hình cần làm gì?
Hoạt động yêu cầu mô hình học tập có hướng dẫn.
Tháo lắp chỉ khi mô hình dừng và có điều kiện thực hành phù hợp.
Tay có thể bị cuốn/kẹp khi giữ bánh đang quay.
Tháo khi đang chạy không bảo đảm an toàn.
Lời giải
Tháo lắp chỉ khi mô hình dừng và có điều kiện thực hành phù hợp.
Bài luyện
Mô hình quay dẫn 4 vòng, bị dẫn 2 vòng. i = n₁/n₂ bằng bao nhiêu?
Trong cùng khoảng quay, i = 4/2 = 2.
Đây là số vòng bị dẫn chia dẫn, ngược quy ước.
Cộng số vòng không phải tỉ số.
Đếm vòng chưa cho thời gian một phút, và i không có đơn vị.
Lời giải
Trong cùng khoảng quay, i = 4/2 = 2.
Bài luyện
Ba bánh răng ngoài trong hình ăn khớp nối tiếp. Đầu và cuối quay thế nào?
Quy tắc ngược chiều áp cho một cặp trực tiếp, cần xét số lần ăn khớp.
Đề cho cả dãy ăn khớp làm việc bình thường.
Hai bánh kề nhau vẫn ngược chiều.
Cặp đầu–giữa đổi chiều một lần; giữa–cuối đổi thêm lần nữa.
Lời giải
Cặp đầu–giữa đổi chiều một lần; giữa–cuối đổi thêm lần nữa.
Bài luyện
Sản phẩm nào thể hiện đầy đủ hơn thực hành?
Thiếu những việc thực hành được giao.
Ảnh riêng chưa chứng minh lắp đúng và kiểm tỉ số.
Cần cả thao tác và báo cáo để kiểm năng lực thực hành.
Câu luyện kiểm hiểu, chưa thay thao tác.
Lời giải
Cần cả thao tác và báo cáo để kiểm năng lực thực hành.
Đang học